Ταϊβάν και αμερικανικά ομόλογα: Ο «ύπουλος» καταλύτης της παγκόσμιας αγοράς

Η γεωπολιτική αστάθεια έχει πάψει να αποτελεί αφηρημένο παράγοντα για τις αγορές. Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες, εξελίσσεται σε άμεσο χρηματοοικονομικό ρίσκο, ικανό να προκαλέσει αναταράξεις όχι μόνο στα χρηματιστήρια αλλά και στον πυρήνα του παγκόσμιου συστήματος: το αμερικανικό κρατικό χρέος.

Σε αυτό το πλαίσιο, στο προσκήνιο έρχεται μια λιγότερο προβεβλημένη αλλά εξαιρετικά κρίσιμη πτυχή: ο ρόλος της Ταϊβάν ως ενός από τους μεγαλύτερους κατόχους αμερικανικών ομολόγων. Η συζήτηση για το ενδεχόμενο «οπλοποίησης» του αμερικανικού χρέους δεν είναι νέα, καθώς επί χρόνια το ενδιαφέρον επικεντρωνόταν στην Κίνα, η οποία διατηρεί τεράστια αποθέματα τίτλων των ΗΠΑ.

Παρά τις σταδιακές μειώσεις, το Πεκίνο δεν προχώρησε ποτέ σε επιθετικές πωλήσεις που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν την αγορά, καθώς ένα τέτοιο σενάριο θεωρείται αυτοκαταστροφικό. Ωστόσο, η περίπτωση της Ταϊβάν είναι διαφορετική – και ενδεχομένως πιο επικίνδυνη.

Η νησιωτική οικονομία έχει εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους ξένους κατόχους αμερικανικών ομολόγων. Μέχρι τον Νοέμβριο του 2025, η συνολική της έκθεση άγγιζε τα 312,5 δισ. δολάρια, καθιστώντας την δέκατο μεγαλύτερο πιστωτή των Ηνωμένων Πολιτειών. Το ποσό αυτό είναι υπερτριπλάσιο της έκθεσης χωρών όπως το Ισραήλ ή η Γερμανία και συγκρίσιμο με το άθροισμα της Ινδίας και της Βραζιλίας.

Ακόμη πιο ανησυχητικός είναι ο ρυθμός αύξησης: μέσα σε έναν χρόνο, η ταϊβανέζικη κατοχή αμερικανικού χρέους αυξήθηκε κατά σχεδόν 10%. Σε αντίθεση με άλλες χώρες, τα ομόλογα αυτά δεν βρίσκονται στα θησαυροφυλάκια της κεντρικής τράπεζας, αλλά κυρίως στα χαρτοφυλάκια ιδιωτικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και ασφαλιστικών εταιρειών ζωής.

Η ψυχολογία των πολιτών ως παράγοντας κινδύνου

Αυτή η δομή καθιστά δύσκολη τη συνειδητή, κρατικά κατευθυνόμενη χρήση των ομολόγων ως γεωπολιτικό εργαλείο. Δημιουργεί, όμως, έναν πιο ύπουλο κίνδυνο: την ψυχολογία των πολιτών. Μεγάλο μέρος του αμερικανικού χρέους που «κρατά» η Ταϊβάν ανήκει έμμεσα σε απλούς ασφαλισμένους.

Αν αυτοί, υπό το βάρος φόβου ή αβεβαιότητας, αποφασίσουν μαζικά να ρευστοποιήσουν τα ασφαλιστήριά τους, οι ασφαλιστικές εταιρείες θα υποχρεωθούν να πουλήσουν τα περιουσιακά στοιχεία που τα καλύπτουν – δηλαδή, σε μεγάλο βαθμό, αμερικανικά ομόλογα. Έτσι γεννιέται το σενάριο του «μαύρου κύκνου».

Δεν απαιτείται εισβολή ή στρατιωτικός αποκλεισμός για να ξεκινήσει η αλυσιδωτή αντίδραση. Αρκεί μια σοβαρή πολιτική κρίση, μια απότομη μεταβολή στην ισοτιμία του ταϊβανέζικου δολαρίου ή ακόμη και μια αξιόπιστη φήμη κλιμάκωσης. Τότε, η πρώτη αντίδραση πολλών πολιτών θα ήταν να «πάρουν τα χρήματά τους πίσω», προκαλώντας αναγκαστικές πωλήσεις αμερικανικών ομολόγων σε μεγάλη κλίμακα.

Οι πρώτες ενδείξεις και οι επιπτώσεις για τις ΗΠΑ

Τα πρώτα σημάδια αυτής της ευαισθησίας φάνηκαν ήδη το 2025. Στις αρχές Απριλίου, σε περίοδο έντονης γεωπολιτικής έντασης, το ταϊβανέζικο δολάριο σημείωσε άνοδο άνω του 10% μέσα σε λίγες ημέρες, καταγράφοντας σπάνια μεταβλητότητα. Ήταν μια ένδειξη του πόσο εύθραυστη έχει γίνει η ισορροπία.

Το μέγεθος της ασφαλιστικής βιομηχανίας της Ταϊβάν εντείνει τον κίνδυνο. Τα περιουσιακά στοιχεία του κλάδου έχουν εκτοξευθεί από περίπου 60% του ΑΕΠ το 2008 σε σχεδόν 150% σήμερα – το υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως, ξεπερνώντας χώρες όπως η Γαλλία και η Δανία.

Με άλλα λόγια, ένα τεράστιο μέρος του εθνικού πλούτου της Ταϊβάν είναι δεμένο με το αμερικανικό δημόσιο χρέος. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το σενάριο αυτό δεν συνεπάγεται άμεση κρίση χρέους, αλλά ενδέχεται να προκαλέσει απότομη άνοδο στις αποδόσεις των ομολόγων, αύξηση του κόστους δανεισμού και αμφισβήτηση της σταθερότητας του ασφαλέστερου επενδυτικού καταφυγίου του πλανήτη.

Σε έναν κόσμο όπου η γεωπολιτική αβεβαιότητα μπορεί να μετατραπεί σε χρηματοοικονομικό σοκ μέσα σε ώρες, η Ταϊβάν δεν αποτελεί απλώς γεωστρατηγικό επίκεντρο. Είναι ένας δυνητικός καταλύτης για το ίδιο το αμερικανικό ομόλογο.