Μικροπλαστικά και δημόσια υγεία

Εχουμε ξαναγράψει για τον κίνδυνο που ενέχουν τα μικροπλαστικά για τη δημόσια υγεία. Επανερχόμαστε στο θέμα, καθώς η χρήση των πλαστικών στην καθημερινή ζωή συνεχίζεται αμείωτη. Το πόσιμο νερό από υπόγειες πηγές διανέμεται σε πλαστικά μπουκάλια, ενώ το ίδιο συμβαίνει με τα αναψυκτικά, τις πορτοκαλάδες, τις λεμονάδες και πολλά άλλα προϊόντα. Τρόφιμα αποθηκεύονται σε πλαστικές συσκευασίες μέσα στα ψυγεία, ενώ οι θάλασσές μας είναι πλέον επιβαρυμένες με τεράστιες ποσότητες πλαστικών απορριμμάτων.

Τα μικροπλαστικά είναι μικροσκοπικά συνθετικά σωματίδια πολυμερών, με μέγεθος μικρότερο των 5 χιλιοστών.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η έκθεση σε μικροπλαστικά συσχετίζεται με υψηλότερα ποσοστά εγκεφαλικού επεισοδίου, σακχαρώδους διαβήτη και υπέρτασης σε παράκτιες κοινότητες. Παρότι τα αυξανόμενα επιστημονικά δεδομένα έχουν συνδέσει τα μικροπλαστικά με φλεγμονώδεις διεργασίες και καρδιαγγειακές βλάβες, τα στοιχεία σε επίπεδο πληθυσμού που εξετάζουν τη σχέση τους με χρόνιες ασθένειες παραμένουν περιορισμένα.

Μια πρόσφατη ανάλυση, η οποία περιέλαβε 709 παράκτιες περιοχές σε απόσταση έως 200 χιλιομέτρων από την ακτογραμμή, συνέδεσε τις μετρήσεις των θαλάσσιων μικροπλαστικών με εκτιμήσεις για την επικράτηση χρόνιων νοσημάτων. Μετά την αφαίρεση των γνωστών παραγόντων κινδύνου για τις παθήσεις αυτές, οι περιοχές με τα υψηλότερα επίπεδα έκθεσης σε μικροπλαστικά παρουσίασαν σημαντικά μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης αρκετών χρόνιων νοσημάτων, συγκριτικά με τις περιοχές χαμηλής έκθεσης. Η ισχυρότερη συσχέτιση παρατηρήθηκε στα εγκεφαλικά επεισόδια, ενώ ακολούθησαν ο σακχαρώδης διαβήτης των ενηλίκων και η υπέρταση.

Οι ερευνητές εφάρμοσαν επίσης τεχνικές μηχανικής μάθησης, χρησιμοποιώντας διαφορετικά πρότυπα ανάλυσης. Μεταξύ όλων των δημογραφικών, κοινωνικοοικονομικών και περιβαλλοντικών μεταβλητών που εξετάστηκαν, η συγκέντρωση μικροπλαστικών αναδείχθηκε ως ένας από τους σημαντικότερους περιβαλλοντικούς προγνωστικούς παράγοντες για την εμφάνιση εγκεφαλικών επεισοδίων.

Οι συγγραφείς της μελέτης υπογράμμισαν ότι τα ευρήματα αυτά είναι παρατηρητικού χαρακτήρα. Ως εκ τούτου, δεν μπορούν να αποδείξουν ότι τα μικροπλαστικά προκαλούν άμεσα εγκεφαλικό επεισόδιο, σακχαρώδη διαβήτη ή υπέρταση. Ωστόσο, τα αποτελέσματα ενισχύουν τις αυξανόμενες ανησυχίες σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της περιβαλλοντικής ρύπανσης από μικροπλαστικά στην ανθρώπινη υγεία.

Θα χρειαστούν περαιτέρω διαχρονικές και παθογενετικές μελέτες, ώστε να διευκρινιστεί ο τρόπος με τον οποίο τα μικροπλαστικά επηρεάζουν την καρδιαγγειακή και μεταβολική υγεία, καθώς και εάν η μείωση της έκθεσης σε αυτά θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου νόσου, ιδιαίτερα σε ευάλωτους πληθυσμούς.

Η αυξανόμενη παρουσία των μικροπλαστικών στο περιβάλλον και στην καθημερινότητά μας αποτελεί μια νέα πρόκληση για τη δημόσια υγεία. Η επιστημονική κοινότητα οφείλει να συνεχίσει την έρευνα, αλλά και η πολιτεία, η βιομηχανία και οι πολίτες να αναζητήσουν πρακτικές που θα περιορίσουν τη χρήση πλαστικών και, κατ’ επέκταση, την έκθεσή μας σε αυτά. Η πρόληψη παραμένει πάντοτε η αποτελεσματικότερη μορφή προστασίας της υγείας.

Ο Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος είναι επίτιμος καθηγητής Ιατρικών Σχολών – ακαδημαϊκός