Το «Νέο Κόμμα» και οι συλλήψεις των δημάρχων
Η αποχώρηση του Οζγκιούρ Οζέλ και της συντριπτικής πλειονότητος των βουλευτών και μελών του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) και η ταυτόχρονη ίδρυση του «Νέου Κόμματος» (Yeni Parti-YP) ήσαν μάλλον αναπόφευκτες. Η εμπλοκή σε έναν μακρόχρονο δικαστικό αγώνα για την επαναφορά του Οζέλ στην ηγεσία του CHP κρίθηκε ότι θα ήταν αποπροσανατολιστική και μάταια. Αλλωστε, η τουρκική δικαστική εξουσία ήταν αυτή που επέτρεψε την άλωση του CHP από τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου και τους ηττημένους του συνεδρίου, και τα εχέγγυα δικαστικής ανεξαρτησίας είναι πλέον μηδενικά.
Η – έστω και προσωρινή όπως παρουσιάστηκε – εγκατάλειψη του CHP δεν έχει απλώς συναισθηματικό κόστος. Το κόμμα απολαμβάνει σεβαστής κρατικής επιχορηγήσεως και έχει ισχυρή διοικητική οργάνωση, σημαντική περιουσία σε ακίνητα και περίπου 28% του μετοχικού κεφαλαίου της τουρκικής Τραπέζης Εργασίας (Iş Bankası). Παρά το ότι 91 από τους 135 βουλευτές του CHP εγκατέλειψαν τις τάξεις του και προσχώρησαν στο «Νέο Κόμμα», το οποίο αποτελεί πλέον την αξιωματική αντιπολίτευση στο τουρκικό Κοινοβούλιο, η οργάνωση ενός νέου κομματικού μηχανισμού θα αποτελέσει τιτάνιο και πολύ δαπανηρό έργο. Η προσπάθεια για συγκέντρωση δωρεών θα γίνει σε ένα πολιτικό περιβάλλον εντεινομένου πολιτικού αυταρχισμού.
Εν τω μεταξύ, η πίεση προς την αντιπολίτευση αυξάνεται και μέσω του μοχλού των συλλήψεων με κατηγορίες διαφθοράς δημάρχων που είχαν εκλεγεί με το CHP κατά τις τελευταίες δημοτικές εκλογές. Μετά και το τελευταίο κύμα συλλήψεων έχουν απομακρυνθεί συνολικώς επτά επικεφαλής μητροπολιτικών δήμων και 29 κανονικοί δήμαρχοι, ενώ οι προφυλακισθέντες είναι 5 και 25 αντιστοίχως, με τους 14 να προέρχονται από την περιφέρεια της Κωνσταντινούπολης.
Χαρακτηριστική υπήρξε η σύλληψη και προφυλάκιση της δημάρχου του Σκουτάρεως (Üsküdar) Σινέμ Ντεντέτας. Και τούτο διότι αυτή εκπροσωπούσε μια νέα γενεά γυναικών πολιτικών με τεχνοκρατικές προδιαγραφές οι οποίες συμμετείχαν στο νέο CHP. Η επιτυχία της Ντεντέτας υπήρξε εμβληματική, όχι μόνον επειδή ήταν η στενή συνεργάτις του Εκρέμ Ιμάμογλου, αλλά και επειδή ο δήμος είχε υπάρξει επί δεκαετίες προπύργιο του πολιτικού ισλάμ.
Η εκλογή μιας γυναίκας δημάρχου με δυτικό, εκκοσμικευμένο τρόπο ζωής σε έναν δήμο με σαφώς συντηρητικό πληθυσμό ήταν ενδεικτική των αλλαγών που σηματοδοτούσαν στον πολιτικό χάρτη της Τουρκίας η νέα ηγεσία και η αλλαγή προσανατολισμού του CHP. Σε δηλώσεις της μετά τη σύλληψή της η Ντεντέτας ισχυρίσθηκε αυτό που όλοι συζητούν κατ’ ιδίαν: ότι ο λόγος που βρίσκεται στην φυλακή είναι ότι δεν αποδέχθηκε τις προτάσεις να αυτομολήσει στο κυβερνών κόμμα, όπως έπραξαν άλλοι δήμαρχοι. Υπογράμμισε, δε, ότι θα παραμείνει σταθερή στις αξίες και τις αρχές της.
Ενώ σφίγγει διαρκώς ο κλοιός εις βάρος της τουρκικής αντιπολιτεύσεως, εντυπωσιακή παραμένει η αδράνεια – ή και αδιαφορία – της διεθνούς κοινότητος στην συντελουμένη αποκαθήλωση και των τελευταίων δημοκρατικών ερεισμάτων της τουρκικής πολιτείας. Αποτελεί μάλλον ειρωνεία της ιστορίας ότι η διαδικασία αυτή επιχειρείται να συγκαλυφθεί υπό τον μανδύα της επιλύσεως του Κουρδικού.
Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ.