Ιός Δυτικού Νείλου: «Μπορεί να είναι μία από τις δυσκολότερες χρονιές» – Πόσοι νόσησαν, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ

«Τα δύσκολα είναι μπροστά μας» προειδοποιεί ο ΕΟΔΥ με αφορμή την καταγραφή της σημαντικής επιβάρυνσης που καταγράφει φέτος η Ελλάδα σε κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου. Σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας η τρέχουσα περίοδος μετάδοσης ενδέχεται να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων καθώς η έντονη κυκλοφορία του ιού, ιδιαίτερα σε περιοχές της Αττικής, και η ταχεία αύξηση των κρουσμάτων ήδη από τα πρώτα στάδια της περιόδου μετάδοσης, έχουν θέσει τις υγειονομικές αρχές σε κατάσταση αυξημένης εγρήγορσης.

Παράλληλα, ο ΕΟΔΥ ξεκαθαρίζει πως μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις ότι ο ιός έχει αλλάξει συμπεριφορά ή εμφανίζει μεγαλύτερη μεταδοτικότητα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους. Όπως επισημαίνει ο υγειονομικός φορέας, η φετινή εικόνα αποδίδεται σε έναν σύνθετο συνδυασμό παραγόντων που επηρεάζουν τους πληθυσμούς των κουνουπιών.

Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που σχετίζονται με τις εποχικές εξάρσεις του ιού, σύμφωνα με τη Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές της Διεύθυνσης Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Πρόληψης Μεταδοτικών Νοσημάτων του ΕΟΔΥ.

Όπως επισημαίνει, «ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική (ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών) πιθανά συνέβαλε στην τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα».

Επιδημιολογικά δεδομένα και κατανομή κρουσμάτων

Σύμφωνα με τη Δανάη Περβανίδου, κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου καταγράφονται κάθε χρόνο στη χώρα μας, από το 2010 και μετά, σε ετήσια σχεδόν βάση, σε κάθε περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών. Ο ιός θεωρείται πλέον εγκατεστημένος στην Ελλάδα και η επανεμφάνιση περιστατικών κάθε χρόνο είναι αναμενόμενη.

Ο ΕΟΔΥ είχε ήδη ενημερώσει, τον Μάιο 2026, τους επαγγελματίες υγείας σε όλη τη χώρα για την ανάγκη εγρήγορσης στην έγκαιρη διάγνωση περιστατικών, καθώς και το κοινό για την αναμενόμενη επανεμφάνιση περιστατικών και τα συνιστώμενα μέτρα προστασίας.

Μέχρι τις 12 Αυγούστου 2026, έχουν καταγραφεί συνολικά 110 κρούσματα της λοίμωξης στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και 29 είχαν ήπιες εκδηλώσεις. Τα κρούσματα εντοπίζονται σε 39 Δήμους, σε 14 Περιφερειακές Ενότητες, στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου.

Η διάγνωση περαιτέρω κρουσμάτων θεωρείται αναμενόμενη το επόμενο διάστημα, τόσο στις ίδιες όσο και σε νέες περιοχές που δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια. Ειδικά στην Περιφέρεια Αττικής, φέτος καταγράφεται ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού και αυξημένος αριθμός κρουσμάτων σε συγκεκριμένες περιοχές.

Ενισχυμένη επιτήρηση και αξιολόγηση της έξαρσης

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται κάθε χρόνο μεταξύ των χωρών της Ευρώπης με τα περισσότερα κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου, συνήθως μαζί με την Ιταλία και κατά περιόδους με άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και των Βαλκανίων.

Η επιδημιολογική επιτήρηση της λοίμωξης είναι ιδιαίτερα ενισχυμένη στη χώρα μας, ενώ οι ιατροί είναι ευαισθητοποιημένοι και σε εγρήγορση για τη διάγνωση περιστατικών, γεγονός που οδηγεί στη διάγνωση μεγάλου ποσοστού – τουλάχιστον των σοβαρών – περιστατικών.

Όλα τα διαγνωσμένα περιστατικά δηλώνονται καθημερινά στον ΕΟΔΥ, χωρίς υποδήλωση, μέσω του συστήματος ενεργητικής εργαστηριακής επιτήρησης.

Κατά την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης, παρατηρείται ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού, ειδικά σε περιοχές της Αττικής, με τον αριθμό των κρουσμάτων να ξεπερνά εκείνον προηγούμενων ετών για το ίδιο χρονικό διάστημα. Τα αίτια της έξαρσης είναι σύνθετα και πολυπαραγοντικά.

Παράγοντες μετάδοσης και περιβαλλοντικές συνθήκες

Δεν υπάρχουν προς το παρόν επιστημονικές ενδείξεις για αυξημένη μεταδοτικότητα ή αλλαγή συμπεριφοράς του ιού. Η επιδημιολογία του ιού καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, όπως οι μεταναστευτικές οδοί των πτηνών, οι πληθυσμοί και η ανοσία των άγριων πτηνών-reservoir, οι πληθυσμοί των κουνουπιών-διαβιβαστών και οι περιβαλλοντικές-κλιματικές παράμετροι.

Οι μετεωρολογικές και κλιματικές συνθήκες επηρεάζουν τόσο τους πληθυσμούς των κουνουπιών όσο και την ικανότητά τους να μεταδίδουν τον ιό. Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις έχουν συσχετιστεί περισσότερο με τις εποχικές εξάρσεις του ιού. Όπως αναφέρθηκε, ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική πιθανόν συνέβαλε στη φετινή επιδημιολογική εικόνα.

Ανησυχία για την Αττική και μέτρα πρόληψης

Ο φετινός αυξημένος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων νωρίς στην περίοδο μετάδοσης, ειδικά στην Αττική, υποδεικνύει κίνδυνο για περαιτέρω αύξηση περιστατικών τις ερχόμενες εβδομάδες. Η έντονη κυκλοφορία του ιού σε πυκνοκατοικημένες περιοχές απαιτεί εγρήγορση και άμεση εφαρμογή των συνιστώμενων δράσεων από τις τοπικές αρχές, καθώς και ευαισθητοποίηση του κοινού για τη σχολαστική λήψη μέτρων ατομικής προστασίας από τα κουνούπια.

Η κορύφωση της εποχικής έξαρσης συνήθως σημειώνεται από τα μέσα έως τα τέλη Αυγούστου και τις αρχές-μέσα Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τα ιστορικά δεδομένα.

Σχεδιασμός του ΕΟΔΥ και εντατικοποίηση μέτρων

Η επιδημιολογική επιτήρηση του ΕΟΔΥ είναι από τις πιο ενισχυμένες στην Ευρώπη. Όλα τα διαγνωσμένα κρούσματα δηλώνονται άμεσα από τα συνεργαζόμενα εργαστήρια και διερευνώνται εντός 24-48 ωρών, με άμεση ενημέρωση των αρμόδιων αρχών.

Ο ΕΟΔΥ ενημερώνει τους Δήμους και τις Περιφέρειες για τα κρούσματα και το Επίπεδο Κινδύνου, ενώ εφαρμόζεται εθνικό Σχέδιο Δράσης με συνιστώμενες δράσεις πρόληψης και απόκρισης. Ενημερώνονται επίσης οι τοπικές Μονάδες Υγείας και το κοινό μέσω εβδομαδιαίων εκθέσεων και Δελτίων Τύπου.

Τα επιπλέον μέτρα αφορούν κυρίως εντατικοποίηση των δράσεων διαχείρισης κουνουπιών από τις τοπικές αρχές και ενημέρωση του κοινού για την εξάλειψη εστιών αναπαραγωγής στους ιδιωτικούς χώρους.

Συστάσεις προς τους πολίτες

Οι πολίτες καλούνται να τηρούν με συνέπεια τα μέτρα ατομικής προστασίας από τα κουνούπια, αποφεύγοντας όσο γίνεται τα τσιμπήματα. Αν και τα περισσότερα κουνούπια δεν είναι μολυσμένα, κάποια είναι, οπότε απαιτείται προσοχή.

Συστήνεται η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σώματος και χώρου, η τοποθέτηση σητών, η χρήση κουνουπιέρων, κλιματιστικών ή ανεμιστήρων και η επιλογή μακρυών ρούχων από το σούρουπο και μετά.

Οι πολίτες πρέπει να ενημερώνονται για τις περιοχές όπου έχουν καταγραφεί κρούσματα και να λαμβάνουν επιπλέον μέτρα αν διαμένουν ή επισκέπτονται αυτές τις περιοχές.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, άτομα με ανοσοκαταστολή ή χρόνια νοσήματα, καθώς κινδυνεύουν περισσότερο από σοβαρή νόσηση και επιπλοκές.

Ένα σημαντικό μέτρο πρόληψης είναι η απομάκρυνση εστιών στάσιμου νερού, όπου τα κουνούπια αφήνουν τα αβγά τους. Η συμμετοχή της κοινότητας είναι καθοριστική, καθώς στους ιδιωτικούς χώρους δεν μπορούν να παρέμβουν οι τοπικές αρχές. Πρέπει να ελέγχονται τακτικά αυλές, κήποι, βεράντες, ταράτσες και να απομακρύνονται ή να καλύπτονται αντικείμενα που συγκεντρώνουν νερό.

Εν κατακλείδι, είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε τον ρόλο των κουνουπιών ως φορέων νοσημάτων και να λαμβάνουμε τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης. Η ενημέρωση, η εγρήγορση και η συνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων προστασίας παραμένουν καθοριστικής σημασίας.