Ετος καμπής για τον αλγοριθμικό έλεγχο
Κάθε χρόνο η εξέλιξη των ψηφιακών τεχνολογιών και ειδικά της ΤΝ τείνει να διαψεύδει ακόμα και τα πιο ώριμα συστήματα τεχνολογικής πρόγνωσης καθιστώντας οιαδήποτε πρόβλεψη τουλάχιστον παρακινδυνευμένη. Τι καθιστά όμως το 2026 τόσο καθοριστικό για την εξέλιξη αλλά και τον ίδιο τον έλεγχο αυτής της τεχνολογίας στις διάφορες εκφάνσεις της;
Πρώτον, το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί εταιρείες αλλά και πολλές εποπτικές Αρχές είναι εάν αυτή η χρονιά θα σηματοδοτήσει τη γιγάντωση της οικονομίας των πρακτόρων ΤΝ (agent economy) και τη σταδιακή καθιέρωση της δραστικότερης – μέχρι στιγμής – μορφής αυτονόμησης της ΤΝ.
Ολες οι σχετικές προβλέψεις δείχνουν ότι το agent AI – συστήματα ικανά να ολοκληρώνουν ανεξάρτητα σύνθετες εργασίες πολλαπλών βημάτων – θα περάσει σταδιακά από την πειραματική χρήση στην κύρια ανάπτυξη. Ενώ λιγότερο από το 5% των επιχειρήσεων ανέπτυξε agent AI το 2025, το ποσοστό αυτό προβλέπεται να εκτοξευτεί στο 40% μέχρι τα τέλη του 2026. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά chatbots ή βοηθούς AI που ανταποκρίνονται σε προτροπές, το agent AI μπορεί να σχεδιάζει, να εκτελεί και να ολοκληρώνει εργασίες πολλαπλών βημάτων αδιάκοπα και χωρίς την παραμικρή ανθρώπινη επίβλεψη.
Το 2026 θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμο και για την αγορά εργασίας καθώς προβλέπεται ότι θα είναι η πρώτη χρονιά που θα είμαστε σε θέση να καταγράψουμε με ασφάλεια τον πραγματικό εργασιακό αντίκτυπο της ΤΝ υπό το πρίσμα και του πρόσφατου AI Index του Stanford που δείχνει ότι τα μοντέλα ΤΝ έχουν πλέον ξεπεράσει τις ανθρώπινες επιδόσεις σχεδόν σε κάθε τεχνική εργασία – εκτός από την πολυτροπική κατανόηση και συλλογισμό.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η νέα χρονιά αναμένεται να καταστήσει το περίφημο AI literacy (γραμματισμός στην ΤΝ) βασική προϋπόθεση για την εύρεση εργασίας και αναπόσπαστο στοιχείο επιβίωσης σε πάρα πολλούς εργασιακούς κλάδους. Πολλοί οργανισμοί θα επενδύσουν δισεκατομμύρια σε προγράμματα επανεκπαίδευσης για να διασφαλίσουν ότι κάθε εργαζόμενος θα είναι σε θέση να ενσωματώνει εργαλεία ΤΝ στη ροή καθηκόντων του και να αξιολογεί την αποτελεσματικότητά τους.
Ταυτόχρονα, η ανάγκη επεξήγησης του τρόπου λειτουργίας της ΤΝ αναμένεται μέσα στο 2026 να καταστεί κανονιστική απαίτηση και εταιρική πρακτική ειδικά δεδομένου ότι τα συστήματα ΤΝ θα αρχίζουν να χρησιμοποιούνται ολοένα και σε πιο ευαίσθητους τομείς, όπως για την έγκριση δανείων και τη διάγνωση ασθενειών. Το αίτημα για διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων θα γίνει καθολικό – πέρα από τις ρυθμιστικές και δικαστικές Αρχές –, με πολλούς οργανισμούς να εφαρμόζουν συστήματα ανίχνευσης μεροληψίας και ανθρώπινης επαλήθευσης για να βοηθήσουν στον εντοπισμό των «τυφλών» σημείων του συστήματος.
Επιπλέον, καθώς οι ενεργειακές απαιτήσεις της δημιουργικής ΤΝ αυξάνονται εκθετικά, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των μεγάλων μοντέλων της θα πάψει να αποτελεί δευτερεύον ζήτημα. Μέσα στο 2026, πολλοί οργανισμοί θα δώσουν προτεραιότητα σε ενεργειακά αποδοτικές αρχιτεκτονικές ΤΝ και χρήση τεχνικών κβαντοποίησης και νευρομορφικών υπολογισμών για τη βιώσιμη διαχείριση του σχετικού περιβαλλοντικού κόστους και την απόκτηση κάποιου είδους συγκριτικού πλεονεκτήματος.
Τέλος, μια άλλη τάση που αναμένεται να κυριαρχήσει στον τεχνολογικό αυτό χώρο εντός του επόμενου χρόνου είναι αυτό που αποκαλείται κυρίαρχη τεχνητή νοημοσύνη και στόχο έχει να ενισχύσει την προστασία και τον τοπικό έλεγχο των δεδομένων και την ανάπτυξη τοπικών υποδομών και οικοσυστημάτων ΤΝ. Αρχής γενομένης από το 2026, θα γίνουμε μάρτυρες δημιουργίας κυρίαρχων οικοσυστημάτων ΤΝ στην ΕΕ, την Ινδία, τη Νοτιοανατολική Ασία και τη Μέση Ανατολή, το καθένα με ξεχωριστά ρυθμιστικά πλαίσια, απαιτήσεις διαμονής δεδομένων και τοπικά δεδομένα εκπαίδευσης. Ως αποτέλεσμα, θα δούμε τη σταδιακή δημιουργία περιφερειακών κόμβων ΤΝ για τη μείωση της εξάρτησης από ξένους παρόχους υπηρεσιών ΤΝ και την ενίσχυση μιας νέου τύπου καινοτομίας που θα είναι προσαρμοσμένη στις τοπικές γλώσσες και στις ιδιαιτερότητες επιμέρους πολιτιστικών πλαισίων.
Οι ειδικοί προβλέπουν ότι το ήμισυ των χωρών που απαρτίζουν το G20 θα δημιουργήσει τοπικά μοντέλα ΤΝ για τις δημόσιες υπηρεσίες του. Σε πολλές περιοχές του κόσμου θα θεσπιστούν νέοι κανονισμοί για την ΤΝ, όπως στην Ιαπωνία, στο Βιετνάμ, στη Νότια Κορέα αλλά και στο Κολοράντο και στο Τέξας (TRAIGA). Είναι ενδεικτικό του νομοθετικού ενδιαφέροντος για τη ρύθμιση της ΤΝ ότι το 2025 κατατέθηκαν μόνο στις ΗΠΑ πάνω από 1.100 νομοσχέδια που σχετίζονται με την ΤΝ.
Ποιος είναι, τελικά, ο κοινός παρονομαστής αυτού του νέου κόσμου που διαμορφώνεται; Η αναγνώριση ότι η ΤΝ δεν μπορεί να εξελιχθεί ανεξέλεγκτα. Η ενίσχυση της διακυβέρνησης, οι αυστηρότεροι κανόνες λογοδοσίας και διαφάνειας και η χάραξη γενναίων στρατηγικών δίκαιης ανάπτυξης αποτελούν προϋποθέσεις ώστε τα οφέλη της ΤΝ να διανεμηθούν με κοινωνικά βιώσιμο τρόπο.
Ο στόχος για το 2026 δεν θα πρέπει να είναι απλώς η διαμόρφωση των βάσεων για την κοινωνικοποίηση των εργαλείων και των υποδομών της ΤΝ, αλλά η διαμόρφωση ενός νέου στέρεου προτύπου υπεύθυνης κοινωνικής καινοτομίας. Εκεί ακριβώς θα κριθεί αν η ΤΝ θα αποτελέσει καθοριστικό μοχλό συλλογικής προόδου ή θα συνεχίσει να αποτελεί πολλαπλασιαστή κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων.