Η κωμωδία της ευτυχίας

Δέκα χρόνια έκλεισαν από την εκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη στην αρχηγία της ΝΔ, τον Ιανουάριο του 2016. Κι είναι ίσως η ευτυχέστερη δεκαετία του κόμματος αφότου ιδρύθηκε το 1974 από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.

Η αρχηγία του Μητσοτάκη δεν αμφισβητείται. Εσωτερικές αναταράξεις δεν υπάρχουν. Η ΝΔ κυριαρχεί στα πολιτικά πράγματα. Και ο ίδιος μπορεί να ονειρεύεται μια τρίτη τετραετία.

Αν θα την επιτύχει είναι μια άλλη υπόθεση κι είναι πολύ νωρίς να πούμε ακόμη.

Προφανώς μια (σχεδόν) επταετής διακυβέρνηση έχει αφήσει ουλές και φθορά και λάθη και αδικίες και αστοχίες. Αλλά όπως έλεγε κι ο Σεν-Ζιστ «δεν μπορείς να κυβερνάς αθώα».

Το πραγματικό μυστικό μάλιστα το έχει αποκαλύψει προ ετών η Λίτσα Διαμάντη όταν τραγουδούσε «Δεν υπάρχει ευτυχία που να κόβεται στα τρία». Με άλλα λόγια, η ευτυχία δεν μοιράζεται.

Καλώς ή κακώς όμως η πραγματική «μελωδία της ευτυχίας» της ΝΔ του Μητσοτάκη στηρίζεται και στην εκκωφαντική αδυναμία όλων των ανταγωνιστών τους στην πολιτική αρένα.

Το «δεν υπάρχει αντιπολίτευση» είναι κάτι που εύκολα λέγεται κι αποδεικνύεται. Αλλά δύσκολα εξηγείται.

Γιατί δεν υπάρχει; Τόσο πολύ υπερτερεί ο Μητσοτάκης των αντιπάλων του; Δεν το πιστεύω.

Απλούστατα η σχεδόν πενταετής διακυβέρνηση Τσίπρα (2015-2019) μετέβαλε τα δεδομένα της πολιτικής σε τέτοιο βαθμό που όποιος δεν τα αφομοιώσει κινδυνεύει να παραμεριστεί από την ίδια τη ζωή.

Επιτρέψτε μου μια πρόχειρη και εντελώς σχηματική αριθμητική ανάγνωσή τους.

Εχουμε ένα 40%-45% που θα το λέγαμε «ακροατήριο του Μητσοτάκη», όπως κι αν το προσδιορίζει κανείς θετικά ή αρνητικά. Κι άσχετα αν τελικά μετρηθεί λιγότερο στην κάλπη ή δεν πάει να ψηφίσει.

Εχουμε ένα 20%-25% που κινείται κάπου μεταξύ της απόρριψης, της διαμαρτυρίας και της φασαρίας. Και το οποίο προκύπτει από ένα μείγμα ή μια σύγχυση δεξιών κι αριστερών, προσώπων και απόψεων, συγκινήσεων και συναισθημάτων, κατάλοιπο της εποχής των Αγανακτισμένων και των Μνημονίων.

Κι υπάρχει άλλο ένα περίπου 20%-25% μεταβαλλόμενο, κυμαινόμενο και μάλλον ασταθές κατά θέμα και περίπτωση. Στην πρώτη τετραετία κινήθηκε πιο κοντά προς το «ακροατήριο Μητσοτάκη» αλλά τώρα φαίνεται να μετακινείται.

Η πρώτη παρατήρηση είναι ότι αυτές οι ομάδες κοινού δεν επικοινωνούν πραγματικά μεταξύ τους, ούτε επικαλύπτονται.

Σχεδόν δεν αυξομειώνονται. Θυμίζω ότι η ΝΔ κέρδισε τις εκλογές του 2019 με 39,85%, του Μαΐου 2023 με 40,79% και του Ιουνίου 2023 με 40,56%.

Η δεύτερη παρατήρηση είναι ότι η ευτυχία της ΝΔ προκύπτει από την κυριαρχία της στο πρώτο ακροατήριο, το οποίο κανείς δεν της διεκδικεί επί της ουσίας, ούτε δείχνει ενδιαφέρον να διεκδικήσει.

Αντιθέτως, όλα τα άλλα κόμματα στριμώχνονται στη διεκδίκηση των άλλων δύο ακροατηρίων και χωρίς να κυριαρχεί κάποιο ιδιαίτερα στη μοιρασιά.

Η τρίτη παρατήρηση είναι απλώς μεθοδολογική κι αφορά τα παρακινδυνευμένα αποτελέσματα δημοσκοπήσεων που ανακατεύουν πραγματικά κόμματα και κόμματα wannabe.

Αυτό το ανακάτεμα είναι λίγο «παρά φύση» και δεν επιτρέπει αξιόπιστη καταγραφή των συσχετισμών. Ούτως ή άλλως όμως ακόμη κι αυτές οι παρακινδυνευμένες καταγραφές δεν φαίνεται να αμφισβητούν τη γενική εικόνα που περιγράψαμε.

Για να μεταβληθεί ουσιαστικά αυτό το σκηνικό θα πρέπει να συμβούν δύο πράγματα.

Είτε να ενοποιηθούν τα διαφορετικά ακροατήρια ή έστω να προσεγγίσουν μεταξύ τους κάποια από αυτά.

Είτε να αμφισβητηθεί και να διεκδικηθεί από κάποιον άλλο η κυριαρχία του Μητσοτάκη στο δικό του ακροατήριο.

Ο καθένας μπορεί να εκτιμήσει κατά την κρίση του τι από τα δύο μπορεί να συμβεί. Αν όμως δεν συμβεί ούτε το ένα, ούτε το άλλο, τότε η αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών μπορεί να προκύψει μόνο μέσα από κάποιας μορφής γενική κατάρρευση.

Είναι περίπου το σενάριο του Μαΐου 2012.

Τότε είδαμε το ΠΑΣΟΚ να καταρρέει από το 43,9% του 2009 στο 13,18% και τον ΣΥΡΙΖΑ να εκτοξεύεται από το 4,6% στο 16,79%, τους πρωτοεμφανιζόμενους ΑΝΕΛ του Καμμένου στο 10,62%, τη Χρυσή Αυγή από το 0,29% στο 6,97% και την επίσης πρωτοεμφανιζόμενη ΔΗΜΑΡ στο 6,11%.

Είναι ίσως η μεγαλύτερη αποσταθεροποίηση ή ανατροπή (όπως θέλετε πέστε το) που γνώρισε μεταπολεμικά το ελληνικό πολιτικό σύστημα.

Μπορεί να επαναληφθεί; Εχω μάθει να μην αποκλείω ποτέ τίποτα στην πολιτική.

Από την άλλη όμως η σημερινή Ελλάδα δεν φαίνεται να ζει τη διαταραχή του Μνημονίου, ούτε τη συλλογική παράκρουση που την είχε κυριεύσει το διάστημα 2011-2015. Συνεπώς, μια τόσο πλήρης και γενική ανατροπή των πολιτικών συσχετισμών μάλλον θα αποτελούσε έκπληξη.

Και άλλωστε ούτε οι δημοσκοπήσεις αφήνουν να διαφανεί κάτι το σχετικό.

Χωρίς φυσικά να δείχνω κάποια υπέρμετρη εμπιστοσύνη στις καταγραφές τους.

Θυμίζω πως τον Μάιο 2023 οι δημοσκόποι είχαν προεξοφλήσει ένα ντέρμπι μεταξύ μιας ΝΔ στο 32%-33% κι ενός ΣΥΡΙΖΑ στο 28%-29%. Τελικά η ΝΔ επικράτησε με διαφορά 20,72 μονάδων 40,79% με 20,07% (!) και άκουσα τους δημοσκόπους να ομολογούν ότι τους πίεζε ο ΣΥΡΙΖΑ να του δίνουν καλύτερα προγνωστικά!

Ηταν η θλιβερή δικαιολογία μιας αποτυχίας.

Από την άλλη δεν πρέπει να έχουμε ψευδαισθήσεις. Μπορεί να μην υπάρχουν ενδείξεις γενικής κατάρρευσης ή κάτι παρεμφερές, αλλά τέτοια φαινόμενα δεν προαναγγέλλονται πάντα, ούτε προειδοποιούν. Εκδηλώνονται χωρίς να το περιμένεις.

Και τότε η «μελωδία της ευτυχίας» που παιανίζει αμέριμνα και από καιρό η ΝΔ θα εξελιχθεί απλώς σε «κωμωδία της ευτυχίας».

Οπου δεν ξέρω ποιοι θα βάλουν τα γέλια, αλλά σίγουρα δεν θα γελούν μόνο εκείνοι που στο τέλος θα πληρώσουν τον λογαριασμό.