Οι «Κοκοβίκοι» και οι αξιότιμοι φίλοι τους

Το δελτίο Τύπου από το υπουργείο Πολιτισμού είχε τίτλο «Αναδεικνύονται οι αρχαιότητες της «Οικίας Κοκοβίκου» στην Πλάκα». Αναφέρεται στο κτίριο επί της οδού Τριπόδων 32 στην Πλάκα, εκεί όπου έζησαν η «Ελενίτσα» (Μάρω Κοντού) και ο «Αντωνάκης Κοκοβίκος» (Γιώργος Κωνσταντίνου) στο «Η γυνή να φοβήται τον άνδρα» του Τζαβέλλα. Το οίκημα έχει ανακηρυχθεί διατηρητέο αφού πρόκειται για εξαιρετικό δείγμα συγκροτήματος αθηναϊκής οικίας και ανασκευάζεται ώστε να χρησιμοποιηθεί ως πολιτιστικός χώρος προβολής ελληνικών ταινιών. Κατά τις εργασίες αποκατάστασης έρχονται στο φως αρχαιολογικά ευρήματα τα οποία θα εκτίθενται στο κοινό όταν ολοκληρωθεί το πρότζεκτ.

Μου έκανε ωστόσο πολύ καλή εντύπωση ότι το ΥΠΠΟ αναφέρει, επισήμως, το συγκεκριμένο κτίριο ως «Οικία Κοκοβίκου». Αναγνωρίζοντας έτσι τη συμβολή του παλιού ελληνικού κινηματογράφου στην πολιτιστική μας κληρονομιά. Μιλάμε για ταινίες που, σε κάποια περίοδο, υποτιμήθηκαν από τους σκηνοθέτες «που οδήγησαν μια γενιά στα πιο βαθιά χασμουρητά» όπως τραγουδάει ο Σαββόπουλος στα «Τραπεζάκια έξω». Και ύστερα ήρθε ο χρόνος που βάζει τα πάντα στη θέση τους, στο σωστό ράφι. Αυτές οι ταινίες παίζονται και ξαναπαίζονται και, ακόμη και αν δεν τις βλέπουμε, δεν αλλάζουμε κανάλι, έτσι, για να τις ακούμε σαν soundtrack που γλυκαίνει την ψυχή μας.

Ναι, ξέρω, είναι η ανάμνηση ή το κρυφοκοίταγμα μίας μακρινής – και ωραιοποιημένης λόγω νοσταλγίας – εποχής που μπορεί να τις κάνει ελκυστικές. Οχι μόνο αυτό όμως. Οι διάλογοι και οι ατάκες τους, δουλεμένες από μεγάλους «μάστορες» του λόγου, έχουν εγκατασταθεί στην καθημερινή μας γλώσσα και, λόγω του «κινηματογραφικού φορτίου» τους, σηματοδοτούν πολλά περισσότερα απ’ όσα λένε οι ίδιες λέξεις τους.

Ας πούμε το «Σκασμός εσύ Αντωνάκη» που, στη συγκεκριμένη ταινία, λέει η Κοντού στον Κωνσταντίνου. Το «Να πληρώσουμε Νίκο μου, να πληρώσουμε και να φύγουμε» της Βουγιουκλάκη στον Αλεξανδράκη, στη «Σωφερίνα», στη σκηνή του δικαστηρίου. Το «Ουγκό μουστάκια» του Σταυρίδη στον Φωτόπουλο, στα «Κίτρινα γάντια». Και το «Αχού και δεν με νοιάζει» του Σταυρίδη στον Γκιωνάκη, από την ίδια ταινία. Το «Είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα, είμαστε» του Ηλιόπουλου στον «Ατσίδα». Το «Κατίνα, σαλαμάκι» του Βουτσά στον «Γόη». Το «Αμα τρουπώσω, τρούπωσα» επίσης του Βουτσά από το «Ενα έξυπνο μούτρο». Φυσικά το «Είναι πολλά τα λεφτά Αρη» του Καλογήρου στον Κούρκουλο από τη «Λόλα». Το «Γιατί πιανόσαστε» του Παπαγιαννόπουλου στην Καρέζη και τον Αλεξανδράκη, στο «Δεσποινίς Διευθυντής». Και, αν συνεχίσω με όσα θυμάμαι, δεν μου φτάνει ολόκληρη η σελίδα της εφημερίδας.

Και δεν είναι μόνο αυτά που έχουν καταγραφεί στις ταινίες, αλλά και οι ατάκες εκείνων των ανθρώπων στην καθημερινή ζωή τους. Εφτασαν ως εμάς δίνοντας στο «Ο τάδε έλεγε» μια διάσταση που στρέφει τα μάτια από την αντιπαθητική σοφία των «παλιών» και κοιτάζει στα ίσα το παρόν. Οπως αυτό που είπε ο Δημήτρης Χορν (χθες ήταν η επέτειος του θανάτου του) σε νεαρό, τότε, ηθοποιό. Καθώς ο Χορν «αγόρευε», ο ηθοποιός που είχε κάποια ένσταση, τον διέκοψε με ένα «Ναι, αλλά…». Και ο Χορν του απάντησε: «Οπα νεαρέ, κάτι δεν κατάλαβες. Δεν μιλάω για να με ακούς εσύ. Μιλάω για να με ακούω εγώ. Απλά, επιλέγω να κάθεσαι απέναντί μου».