Το μικρό θαύμα της καθημερινότητας

Ο Νάιαλ Ουίλλιαμς γεννήθηκε στο Δουβλίνο το 1958. Συχνά αναφέρει πως ο πατέρας του τον συνόδευε δύο φορές τον μήνα στη βιβλιοθήκη Pembroke της πόλης ώστε να επιλέγει και να διαβάζει λογοτεχνικά βιβλία. Απόφοιτος του University College Dublin και μεταπτυχιακός στη Σύγχρονη Αμερικανική Λογοτεχνία, δημοσίευσε το πρώτο του διήγημα σε ηλικία 18 ετών στην έγκριτη εφημερίδα «The Irish Press», εισέπραξε θετικές κριτικές και αποφάσισε να αφιερωθεί στη συγγραφή, σε συνεργασία αργότερα με τη συμφοιτήτρια και, στη συνέχεια, σύζυγό του Κριστίν Μπριν. Υστερα από πενταετή παραμονή στη Νέα Υόρκη, το ζεύγος επέστρεψε το 1985 και εγκαταστάθηκε σε ένα χωριό της Νοτιοδυτικής Ιρλανδίας, όπου λειτουργούν τέσσερις παμπ, αριθμός συμβατός με τον αριθμό των κατοίκων.

Αυτό το χωριό είναι η φανταστική Φάχα, με όλα τα χαρακτηριστικά της συντηρητικής παράδοσης του καθολικισμού, ένας τόπος όπου ο ηλεκτρισμός έφτασε το 1962, οπότε το ραδιόφωνο ακουγόταν χωρίς διακοπή μέρα και νύχτα, παρόλα τα παράσιτα, τις αφωνίες, τις ειδήσεις που δεν σήμαιναν τίποτα για τους ντόπιους, η πρώτη τηλεόραση έκανε την εμφάνισή της αμέσως μετά, παρουσιάζοντας εικόνες θολές, «χιονισμένες» και κατά συνέπεια σπουδαίες επειδή έρχονταν από μακριά, περνώντας από τους λασπωμένους ή νοτισμένους επαρχιακούς δρόμους χωρίς να ακούγονται τα βήματά τους, στα μαγαζιά όμως ακουγόταν ο ήχος των ηλεκτρικών ταμειακών μηχανών.

Απαράβατη εχεμύθεια

Αυτή τη Φάχα περιγράφει στο πρώτο τρίτο του βιβλίου του ο Ουίλλιαμς με ξεναγό τον γιατρό Τζακ Τρόυ, γέννημα θρέμμα του χωριού, ο οποίος έχει πλήρη γνώση του τόπου και των ανθρώπων και απαράβατη εχεμύθεια σε συνδυασμό με συνεχή προσωπικό και ηθικό έλεγχο και αμφιβολίες. Η αίθουσα αναμονής του ιατρείου του, πάντα γεμάτη από περιστασιακούς και μακράς διαρκείας ασθενείς, είναι στην ουσία το μέτρο υγείας του χωριού: πρόσωπα και φιγούρες, αφελείς, πονηρές, ευλαβείς, ιερωμένοι (διάκονος και πρεσβύτερος), παίζουν σωστά τον θρησκευτικό και κοινωνικό ρόλο τους, ένα περιβάλλον που αφήνεται στη ροή του χρόνου αδιαμαρτύρητα.

Ο δόκτωρ Τρόυ έχει χάσει τη γυναίκα του από καρκίνο, δίπλα του στέκεται η πρωτότοκη κόρη του Ρόννι, βοηθός στο ιατρείο, οικονόμος και νοικοκυρά. Οι δύο άλλες κόρες του έχουν εγκατασταθεί μακριά, έχουν αποξενωθεί, δεν πρόκειται να επιστρέψουν. Η Ρόννι ερωτεύεται έναν νέο και δέχεται πρόταση γάμου, ο πατέρας της όμως αρνείται τέτοιο δεσμό και ο νέος φεύγει για την Αμερική. Αποδεικνύεται πως αν η Ρόννι είχε παντρευτεί και είχε φύγει, όπως είχαν φύγει οι αδελφές της από τη Φάχα, η ανακάλυψη στην πίσω αυλή της εκκλησίας του έκθετου βρέφους (κοριτσάκι) μετά τη ζωοπανήγυρη, λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα, δεν θα είχε συνέπειες. Ετσι και αλλιώς, το βρέφος ήταν παγωμένο, τυλιγμένο σε μια βρεγμένη πετσέτα και οι τρεις νεαροί που το ανακάλυψαν το μετέφεραν στον δόκτορα Τρόυ θεωρώντας πως ήταν νεκρό, ορκιζόμενοι την ίδια στιγμή να μην πουν σε κανέναν τι είχε συμβεί. Εξυπακούεται ότι ο γιατρός συνέφερε το βρέφος, πήρε το όνομα Νοέλ, αφού τα Χριστούγεννα πλησίαζαν, η Ρόννι ανέλαβε τη φροντίδα του, ένα συρτάρι έγινε η κούνια του, ένα μεγαλύτερο χρειάστηκε σύντομα.

Πόσο όμως μπορεί να παραμείνει μυστική η ύπαρξη της Νοέλ, όταν ο γιατρός αγοράζει μπιμπερό από το φαρμακείο, όταν το κλάμα του βρέφους ακούγεται στην αίθουσα αναμονής των ασθενών, όταν η Ρόννι χάνεται από τους δρόμους και τα μαγαζιά, επειδή περνάει όλη τη μέρα και όλη τη νύχτα κλεισμένη στο σπίτι φροντίζοντας και νταντεύοντας τη Νοέλ, όταν τα πανάκια της μικρής πλένονται και απλώνονται να στεγνώσουν; Και αν εμφανιστεί η άγνωστη μητέρα και ζητήσει το τέκνο της; Και αν εμφανιστούν οι «αρχές προστασίας έκθετων τέκνων» και απαιτήσουν, σύμφωνα με τον νόμο, να πάρουν τη Νοέλ; Και αν υποθέσουμε πως η Ρόννι θα δηλώσει πως είναι η φυσική μητέρα της, τότε ποιος είναι ο πατέρας; Μήπως η λύση είναι να επανέλθει ο νέος που η Ρόννι είχε ερωτευτεί και εκείνος είχε φύγει στην Αμερική;

Στο μεταξύ, ο διάκονος υπηρέτης του Θεού, μετά από επανειλημμένες επισκέψεις στο σπίτι του γιατρού, αυτήκοος μάρτυρας της παρουσίας της Νοέλ, τον οποίο ο Τζακ Τρόυ πότιζε μπράντι για να ζαλίζεται, να κοιμάται στην πολυθρόνα του ώστε να μη διερευνά τις σκέψεις του, ομολόγησε πως κάποια λύση έπρεπε να βρεθεί για να μείνει η Νοέλ με τη Ρόννι, η Νοέλ ως κόρη της Ρόννι. Ο γιατρός σοφίστηκε να γράψει στον παλιό έρωτα να επιστρέψει, η γιαγιά του, την οποία υπεραγαπούσε, μόλις είχε πεθάνει επιτέλους, θα τον περίμενε η οικογένειά του για την ταφή. Κατάφερε να επικοινωνήσει μαζί του τηλεφωνικά και εισέπραξε την άρνησή του.

Λες και ήταν Θεού δώρο

Το αδιέξοδο μετατράπηκε σε θρίαμβο: η Ρόννι εμφανίστηκε στη χριστουγεννιάτικη λειτουργία με τη Νοέλ στην αγκαλιά της να κοιμάται του καλού καιρού. Ξαφνικά ξύπνησε και άρχισε να κλαίει. Περνούσε από τα χέρια των πιστών που τη νανούριζαν για να ηρεμήσει, ο πρεσβύτερος την αγκάλιασε, η λειτουργία συνεχίστηκε, το βρέφος ανήκε πια στη Φάχα. Ηταν ένα θαύμα. Ηταν η Ωρα του Βρέφους. Δίκαια o Αιδεσιμότατος της Σκωτικής Επισκοπικής Εκκλησίας Ντέιβιντ Τσίλλινγουέρθ σε άρθρο του στην έγκριτη  «Church Times» ομολογεί πως έβαλε κλάματα χαράς κλείνοντας το βιβλίο: η Φάχα είχε αγκαλιάσει τη Ζωή, λες και ήταν Θεού δώρο.

Ας μη σκεφτούμε ούτε στιγμή πως ο συγγραφέας φέρνει στο φως θρησκευτικές αξίες και αρετές. Τις περιγράφει με χιούμορ ως στοιχείο εκείνου του χώρου και χρόνου. Αν ο αναγνώστης διακρίνει μια «χριστουγεννιάτικη ιστορία», διακρίνει ταυτόχρονα ότι κάθε γεγονός, κάθε συντοπίτης αναμένει ευτυχές τέλος. Στη χρονιά του 1962, όπου ο ηλεκτρισμός φτάνει στη Φάχα, αλλάζοντας τη μορφή και την ταυτότητα του χωριού, η Νοέλ είναι η παρουσία της αγάπης. Κάποτε οι αυταπάτες επιβεβαιώνονται.

Εννοείται πως η μετάφραση της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου είναι άψογη: έχει αποδώσει άριστα τον ολισθαίνοντα λόγο του συγγραφέα από την ακριβολογία στον πολυδιάστατο κλαυσίγελο του ανθρώπινου βίου.

Η Φάχα εμφανίζεται και πρωταγωνιστεί στο βιβλίο του Ουίλλιαμς Αυτό είναι ευτυχία, που κυκλοφόρησε από τον ίδιο εκδότη το 2021. Οι κριτικοί το συγκρίνουν με την Ωρα του βρέφους και δεν συμφωνούν ποιο είναι το καλύτερο, επειδή και τα δύο είναι εξίσου καλά.

Niall Williams

Η ώρα του βρέφους

Μτφ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

Εκδ. Δώμα, 2025,

σελ. 389

Τιμή 21 ευρώ