Μητσοτάκης – Ερντογάν: Οι 7 συμφωνίες, το casus belli και η αναφορά σε τουρκική μειονότητα στη Θράκη

Στο πλαίσιο της προσπάθειας διατήρησης ενός ήπιου κλίματος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παρουσίασαν, με διπλωματικό τρόπο, τόσο τις θέσεις όσο και τις διαφορές των δύο χωρών. Παράλληλα, εστίασαν στη θετική ατζέντα και στις διμερείς συμφωνίες που υπογράφηκαν κατά τη διάρκεια του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας στην Άγκυρα.

Ο κ. Μητσοτάκης, στις κοινές δηλώσεις, αναφέρθηκε εμμέσως στο casus belli, υπογραμμίζοντας ότι ήρθε η ώρα να αρθεί «κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική, στις μεταξύ μας σχέσεις». Πρόσθεσε χαρακτηριστικά: «Αν όχι τώρα, πότε;».

Αναφερόμενος στα ζητήματα κυριαρχίας, τόνισε πως η Ελλάδα αναγνωρίζει ως μόνη διαφορά την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Επεσήμανε ότι το ζήτημα μπορεί να εξεταστεί στο κατάλληλο πλαίσιο, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες. Για το Κυπριακό σημείωσε ότι η ελληνική θέση είναι γνωστή, ενώ για τη μειονότητα στη Θράκη υπογράμμισε πως πρόκειται για θρησκευτική μειονότητα που ζει αρμονικά με τους υπόλοιπους πολίτες.

Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι, σε ένα ρευστό διεθνές περιβάλλον, οι δύο χώρες πρέπει να επενδύσουν στον διάλογο και στις σχέσεις καλής γειτονίας. Υπενθύμισε ότι από το 2023 οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει να κινηθούν σε τρεις πυλώνες: τον πολιτικό διάλογο, τη θετική ατζέντα και τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

«Ως γειτονικές χώρες καλούμαστε να χειριζόμαστε τα προβλήματά μας με ψυχραιμία και υπευθυνότητα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ακόμη και όταν υπάρχουν διαφωνίες, «δεν πρέπει να οδηγούμαστε σε κρίσεις και εντάσεις».

Αναφερόμενος στις συμφωνίες που υπεγράφησαν, σημείωσε ότι «διευρύνεται η συνεργασία μας με τις νέες πρωτοβουλίες», κάνοντας λόγο για βήματα προόδου που «δεν ήταν αυτονόητα ούτε δεδομένα» και επιτεύχθηκαν χάρη στην προσπάθεια και των δύο πλευρών.

Για το μεταναστευτικό, ο κ. Μητσοτάκης μίλησε για καλή συνεργασία, τονίζοντας ότι οι ροές στο Ανατολικό Αιγαίο έχουν μειωθεί κατά 60%. Επεσήμανε πως η καταπολέμηση των δικτύων διακινητών αποτελεί κοινό στόχο και αναφέρθηκε στην τραγωδία της Χίου ως υπενθύμιση της ανάγκης για συντονισμένη δράση.

Έδωσε επίσης έμφαση στην οικονομική διάσταση των σχέσεων, κάνοντας λόγο για επενδύσεις εκατέρωθεν και θέτοντας ως στόχο το διμερές εμπόριο να φτάσει τα 10 δισ. ευρώ. Χαρακτήρισε επιτυχημένο το μέτρο της χορήγησης βίζας σε Τούρκους πολίτες για επισκέψεις στα ελληνικά νησιά.

Ερντογάν: «Αν και περίπλοκα τα ζητήματα υπάρχει καλή θέληση»

Από την πλευρά του, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπογράμμισε ότι οι δύο ηγέτες είχαν συμφωνήσει ήδη από το 2023 να διατηρήσουν ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας. Τόνισε ότι οι νέες συμφωνίες ενισχύουν τη βάση των διμερών σχέσεων και εξέφρασε την πρόθεση για αύξηση του διμερούς εμπορίου στα 10 δισ. ευρώ.

Για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, δήλωσε ότι τα ζητήματα, «αν και περίπλοκα, δεν είναι άλυτα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, εφόσον υπάρχει καλή θέληση, εποικοδομητικός διάλογος και βούληση επίλυσης».

Παράλληλα, αναφέρθηκε στις προσδοκίες της τουρκικής πλευράς για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και για την «τουρκική μειονότητα» της Δυτικής Θράκης.

Οι δύο ηγέτες συζήτησαν και τις περιφερειακές εξελίξεις, από τον πόλεμο στην Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή. Ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε ότι η Ελλάδα στηρίζει τη λύση των δύο κρατών στο Παλαιστινιακό, ενώ ο κ. Ερντογάν επανέλαβε τη θέση της Άγκυρας υπέρ μιας δίκαιης λύσης δύο κρατών.

Οι επτά συμφωνίες που υπεγράφησαν

Στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας υπογράφηκαν επτά κείμενα που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα συνεργασίας.

Τα κείμενα είναι τα εξής:

1. Κοινή Δήλωση ανάμεσα στις κυβερνήσεις Ελλάδας και Τουρκίας.

2. Μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού.

3. Κοινή Δήλωση για τη συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου.

4. Κοινή Δήλωση για τη συνεργασία ανάμεσα στο «Enterprise Greece» και το «Invest in Turkiye».

5. Κοινή Δήλωση για την έναρξη προγράμματος διμερούς συνεργασίας στην έρευνα και την τεχνολογία.

6. Κοινή Δήλωση για την ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της ετοιμότητας έναντι σεισμών.

7. Κοινή Δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια Θεσσαλονίκης και Σμύρνης.

Το μήνυμα που προέκυψε από τη συνάντηση των δύο ηγετών στην Άγκυρα ήταν σαφές: ενίσχυση της συνεργασίας και προοπτική επίλυσης διαφορών στη βάση του Διεθνούς Δικαίου. Ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε ότι «είναι καιρός πια να αρθεί κάθε απειλή», ενώ ο κ. Ερντογάν τον χαρακτήρισε «πολύτιμο φίλο», επισημαίνοντας ότι τα προβλήματα δεν είναι άλυτα.

Κατά τη συνάντηση, που διήρκεσε μιάμιση ώρα, τέθηκαν όλα τα ζητήματα που προκαλούν διαφωνίες ανάμεσα στις δύο χώρες. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι η διατήρηση των ανοικτών διαύλων επικοινωνίας και η βελτίωση του κλίματος στις σχέσεις είναι προς όφελος της σταθερότητας στην περιοχή.

Συζητήθηκαν επίσης διεθνή και περιφερειακά θέματα, με έμφαση στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, ενώ και οι δύο ηγέτες τόνισαν τη σημασία της συνέχειας του διαλόγου και της συνεργασίας.