Εξι χρόνια

Ηταν σαν αύριο και ήταν το 2020. Στην Ευρώπη καταγράφηκε ο πρώτος θάνατος από Covid. Ενας κινέζος τουρίστας στο Παρίσι. Ακριβώς ένα μήνα πριν, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιούσε για σοβαρές πιθανότητες να εξαπλωθεί παγκοσμίως η επιδημία από τη Γιουχάν. Δύο μήνες πριν, ελάχιστοι από εμάς είχαν ασχοληθεί με το περίεργο που συνέβαινε σε εκείνη την πόλη της Κίνας. Ενα μήνα μετά κλεινόμασταν στα σπίτια μας. Αβουλοι και φοβισμένοι, εγκλωβισμένοι σε μια πρωτόγνωρη, σχεδόν εξωπραγματική συνθήκη και αντιμέτωποι με την ανθρώπινη αδυναμία.

Ποιος θυμάται σήμερα τον κορωνοϊό; Ή μάλλον ποιος μιλάει γι’ αυτό που, τότε, νομίζαμε ότι θα αλλάξει όχι μόνο τις ζωές μας αλλά την κοσμοεικόνα μας. Ο εγωκεντρισμός μας, απαραίτητος ίσως για την επιβίωσή μας, μάς κάνει να πιστεύουμε ότι σε εμάς έλαχε να ζήσουμε τα κοσμογονικά και τα ανείπωτα, εμείς θα δούμε ένα νέο «big bang».

Γι’ αυτό πιστεύαμε ότι, λόγω Covid, ο κόσμος θα σκάσει στα χέρια μας – έχοντας, προφανώς, πολύ μεγάλη ιδέα για τα χέρια μας. Ομως ο κόσμος δεν έχει σκάσει, μέχρι τώρα, στα χέρια κανενός. Και ούτε πρόκειται. Ή μάλλον, αν κάποτε συμβεί, δεν θα υπάρχουν πια θεατές σε αυτόν τον πλανήτη.

Αυτό όμως που ακόμη και όταν καμωνόμαστε ότι το ξεχνάμε, οι επιπτώσεις του έχουν γράψει βαθιά μέσα μας, είναι η καραντίνα, ο αποκλεισμός. Η ανατροπή μίας ρουτίνας που όταν τη ζούσαμε μάς φαινόταν κουραστική και, όταν τη στερηθήκαμε έγινε «ειδυλλιακός προορισμός».

Υπάρχει όμως και κάτι άλλο, κάτι ανομολόγητο. Που μπορεί να μην το συνειδητοποιούμε απόλυτα αλλά δουλεύει εσωτερικά και εκδηλώνεται όταν στριμωχτούμε. Είναι η αίσθηση του «άδηλον το μέλλον» που κάνει τις βεβαιότητές μας να τρίζουν.

Διότι τον Ιανουάριο του 2020 κάναμε σχέδια για ταξίδια, για αγορές, για τα επαγγελματικά μας. Τον Φεβρουάριο αρχίσαμε να ανησυχούμε και μετά μπήκαμε όλοι στο pause. Και αν ξανασυμβεί κάτι ανάλογο; Τι δηλαδή; Ενας άλλος θανατηφόρος ιός; Οι νόμοι των πιθανοτήτων και η ανθρώπινη ανάγκη για ασφάλεια το απορρίπτουν.

Τι γίνεται όμως με την τεχνητή νοημοσύνη; Που, βεβαίως, δεν είναι τα πορτρέτα μας που σκαρώνει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, ούτε οι απαντήσεις στις εγκυκλοπαιδικές ερωτήσεις που της απευθύνουμε. Οι ειδικοί λένε ότι καλπάζει με τέτοια γεωμετρική πρόοδο που δύσκολα μπορούν να την αντιμετωπίσουν ακόμη και όσοι δουλεύουν γι’ αυτήν. Σαν να έχει, κατά κάποιον τρόπο, αυτονομηθεί, σαν να είναι ανεξέλεγκτη όπως ήταν στην αρχή ο κορωνοϊός. Και τις αλλαγές που θα επιφέρει ούτε οι ίδιοι μπορούν να φαντασθούν.

Και πάλι όμως θεωρώ ότι δεν θα σκάσει ο κόσμος. Το πολύ πολύ να είμαστε η τελευταία γενιά που χρειάζεται να σκεφτεί. Οτι στο πολύ άμεσο μέλλον οι «καλύτεροι» δεν θα είναι αυτοί που έχουν τις περισσότερες γνώσεις ή ικανότητες, το πιο μεγάλο ταλέντο ή το πιο εύστροφο μυαλό, αλλά αυτοί που θα μπορούν να προσαρμοστούν πιο εύκολα.

Ακούγεται φοβερό αλλά αναρωτιέμαι τι έλεγαν οι άνθρωποι όταν ανακαλύφθηκε το τηλέφωνο. Ή ο φωνόγραφος. Ή το ηλεκτρικό.