ΗΠΑ – Ιράν: Απειλές, επίδειξη δύναμης και… πρόοδος στις συνομιλίες

Με εκατέρωθεν απειλές και επιδείξεις δύναμης προσήλθαν χθες στη Γενεύη για τον δεύτερο γύρο των διαπραγματεύσεών τους, έπειτα από την «καλή αρχή» που έκαναν στις 6 Φεβρουαρίου στο Ομάν, ΗΠΑ και Ιράν.

Ενώ ξεκινούσαν οι συνομιλίες, η Τεχεράνη ανακοίνωσε πως θα έκλεινε για λίγες ώρες, για «προληπτικούς λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας», τμήματα των Στενών του Ορμούζ, λόγω στρατιωτικών γυμνασίων που διεξήγαγαν στην είσοδό τους, με ζωντανά πυρά, οι Φρουροί της Επανάστασης – η πρώτη φορά που το Ιράν ανακοίνωσε το κλείσιμο αυτής της διεθνούς θαλάσσιας οδού, μέσω της οποίας διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, από τότε που οι ΗΠΑ άρχισαν να το απειλούν και να αναπτύσσουν στρατιωτικά μέσα στην περιοχή.

Παράλληλα, ο αγιατολάχ Χαμενεΐ προειδοποίησε πως το αμερικανικό αεροπλανοφόρο που βρίσκεται ήδη στον Κόλπο – αναμένεται άφιξη και δεύτερου – θα μπορούσε να βυθιστεί. «Θέλουν να κλείσουν συμφωνία… Δεν νομίζω ότι θέλουν να υποστούν τις συνέπειες που θα είχε το να μην κλείσουν συμφωνία», είχε προειδοποιήσει από την πλευρά του προχθές ο Ντόναλντ Τραμπ ο οποίος μίλησε την Παρασκευή απροκάλυπτα, για πρώτη φορά, για «αλλαγή καθεστώτος». Παρ’ όλα αυτά, και οι δύο πλευρές έκαναν λόγο στο πέρας των τρίωρων συνομιλιών για «πρόοδο».

ΗΠΑ και Ιράν, δήλωσε ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, συμφώνησαν σε «ένα σύνολο κατευθυντήριων αρχών» που θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για μια πιθανή συμφωνία. Η πρόοδος, έσπευσε να προσθέσει, δεν σημαίνει ότι μια συμφωνία θα επιτευχθεί σύντομα, αλλά η πορεία έχει ξεκινήσει. «Συμφωνήθηκε ότι και τα δύο μέρη θα συνεχίσουν τις εργασίες τους επί των σχεδίων κειμένων», μετά την οποία θα οριστεί «ημερομηνία για μια τρίτη σύνοδο», σημείωσε, καλώντας παράλληλα τις ΗΠΑ να σταματήσουν αμέσως να απειλούν με χρήση βίας το Ιράν. «Εγινε πρόοδος, αλλά υπάρχουν ακόμα πολλά θέματα προς συζήτηση», δήλωσε από την πλευρά του στο Reuters αμερικανός αξιωματούχος ο οποίος αρνήθηκε να κατονομαστεί. «Οι Ιρανοί δήλωσαν ότι θα επανέλθουν τις επόμενες δύο εβδομάδες με λεπτομερείς προτάσεις προκειμένου να γεφυρωθούν ορισμένες από τις διαφορές στις θέσεις μας», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με τις πηγές της «Wall Street Journal», ιρανοί διπλωμάτες έχουν εκφράσει προθυμία να σταματήσουν προσωρινά τον εμπλουτισμό ουρανίου, να μεταφέρουν μέρος των αποθεμάτων τους σε μια τρίτη χώρα, όπως η Ρωσία, και να κλείσουν επιχειρηματικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ.

Πιο συγκεκριμένα, ιρανοί αξιωματούχοι φέρονται να έχουν δηλώσει σε συνομιλίες τους με περιφερειακούς διπλωμάτες πως θα ήταν έτοιμοι να σταματήσουν τον εμπλουτισμό ουρανίου για έως και τρία χρόνια. Ομως αυτή η υπόσχεση δεν θα αλλάξει πολλά – πιστεύεται ότι το Ιράν έχει ούτως ή άλλως σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου μετά τις αμερικανικές επιθέσεις του Ιουνίου, που έπληξαν σοβαρά τις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του – και δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των ΗΠΑ να σταματήσει εντελώς τον εμπλουτισμό.

Το Ιράν φέρεται επίσης να υπέβαλε κατά τον πρώτο γύρο των διαβουλεύσεων, στις αρχές Φεβρουαρίου, πρόταση για τη δημιουργία μιας περιφερειακής κοινοπραξίας με σκοπό την παραγωγή πλακών καυσίμου από εμπλουτισμένο ουράνιο που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, επιμένει να διατηρήσει τη διαδικασία παραγωγής στη χώρα, κάτι απαράδεκτο για τις ΗΠΑ. «Η Τεχεράνη δεν θα εγκαταλείψει ποτέ το ειρηνικό πυρηνικό της πρόγραμμα», διακήρυξε χθες το βράδυ ο ιρανός πρόεδρος.

Σύμφωνα πάντα με τη «Wall Street Journal», κάποιοι περιφερειακοί διπλωμάτες σκέφτονται πιο μεγαλόπνοα: ένα πολυδιάστατο σχέδιο που περιλαμβάνει τα πάντα, από δεσμεύσεις μη επιθετικότητας έως επιχειρηματικές συμφωνίες. Ο στόχος είναι να τραβήξουν την προσοχή του προέδρου των ΗΠΑ με ένα εντυπωσιακό σχέδιο, όπως αυτό που εκπόνησαν οι απεσταλμένοι του προκειμένου να τερματίσουν τον πόλεμο στη Γάζα. Δεν είναι ωστόσο σαφές πόσα από αυτά θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο σοβαρής συζήτησης ή αν κάποια από τις ιδέες αυτές θα είναι αρκετή ώστε να πείσει τις ΗΠΑ ότι οι συνομιλίες θα μπορούσαν να επιτύχουν τον στόχο τους να στερήσουν από την Τεχεράνη την ικανότητα να κατασκευάσει πυρηνικά όπλα.

Στο μεταξύ, ενώ ο Τραμπ έχει επικεντρωθεί στις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν, ο υπουργός Εξωτερικών του Μάρκο Ρούμπιο έχει θέσει ευρύτερους στόχους που περιλαμβάνουν τον έλεγχο του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων του και την υποστήριξή του σε περιφερειακές πολιτοφυλακές όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς, καθώς και τη μεταχείριση των διαδηλωτών στο εσωτερικό της χώρας. Μιλώντας την Κυριακή, ο Ρούμπιο αναγνώρισε πως ο πήχης των προσδοκιών είναι τοποθετημένος χαμηλά στην Ουάσιγκτον: «Κανείς δεν κατάφερε ποτέ να συνάψει μια επιτυχημένη συμφωνία με το Ιράν», δήλωσε. «Αλλά θα προσπαθήσουμε».