«Chrysalis»: Το διαστημόπλοιο των 58 χιλιομέτρων που μπορεί να μεταφέρει 1.000 ανθρώπους

Σχεδιάστηκε για να μεταφέρει 1.000 ανθρώπους μακριά από τη Γη για πάντα. Ένα σκάφος-πόλη που θα ταξιδεύει επί 400 χρόνια προς ένα άλλο άστρο – Επιστημονική φαντασία ή το πρώτο σοβαρό σχέδιο διαφυγής της ανθρωπότητας;

Σε μια εποχή όπου η κλιματική κρίση, η γεωπολιτική αστάθεια και οι τεχνολογικές ανατροπές επαναπροσδιορίζουν το μέλλον της ανθρωπότητας, ένα σχέδιο έρχεται να μεταφέρει τη συζήτηση πολύ πέρα από τα όρια του πλανήτη. Το «Chrysalis», ένα διαστημόπλοιο μήκους 58 χιλιομέτρων, δεν σχεδιάστηκε για να κάνει ένα ταξίδι επιστροφής. Σχεδιάστηκε για να φύγει. Οριστικά.

Η ιδέα εντάσσεται στο πλαίσιο του διεθνούς διαγωνισμού του οργανισμού Initiative for Interstellar Studies, γνωστού ως Project Hyperion, που κάλεσε επιστήμονες, μηχανικούς και αρχιτέκτονες να απαντήσουν σε ένα ερώτημα που μέχρι πρόσφατα ανήκε αποκλειστικά στη σφαίρα της λογοτεχνίας: πώς θα μπορούσε να επιβιώσει ένα πλήρωμα ανθρώπων για τέσσερις αιώνες στο Διάστημα, χωρίς καμία δυνατότητα ανεφοδιασμού ή επιστροφής;

Το Chrysalis δεν είναι απλώς ένα διαστημόπλοιο. Είναι μια πλωτή, περιστρεφόμενη πόλη. Ένας τεχνητός κόσμος που θα φιλοξενούσε 1.000 έως 2.400 ανθρώπους, οι οποίοι δεν θα έβλεπαν ποτέ τον προορισμό τους. Στη θέση τους θα έφταναν οι απόγονοί τους, έπειτα από 16 γενιές.

Το πιο εντυπωσιακό – και ταυτόχρονα αμείλικτο – στοιχείο του σχεδιασμού είναι το μέγεθος. Για να δημιουργηθεί τεχνητή βαρύτητα μέσω περιστροφής, το σκάφος πρέπει να έχει τεράστια ακτίνα. Αν η περιστροφή είναι πολύ γρήγορη, προκαλεί ναυτία και αποπροσανατολισμό. Αν είναι πολύ αργή, δεν παράγει επαρκή φυγόκεντρο δύναμη.

Οι μελέτες κατέληξαν σε μια κατασκευή 58 χιλιομέτρων με ομόκεντρους κυλίνδρους που περιστρέφονται σε αντίθετες κατευθύνσεις. Τα εξωτερικά στρώματα θα παρήγαγαν βαρύτητα ίση με το 90% της γήινης, ενώ οι εσωτερικές δομές θα εξισορροπούσαν τις μηχανικές τάσεις.

Καμία σημερινή διαστημική εγκατάσταση δεν θα μπορούσε να συναρμολογήσει ένα τέτοιο μέγεθος. Καμία υπάρχουσα τεχνολογία εκτόξευσης δεν θα μπορούσε να μεταφέρει τα υλικά από τη Γη. Το σχέδιο προβλέπει συναρμολόγηση σε ένα από τα λεγόμενα σημεία Λαγκράνζ, περιοχές βαρυτικής ισορροπίας στο σύστημα Γης-Ήλιου, όπου η κατανάλωση ενέργειας για τη διατήρηση θέσης είναι ελάχιστη.

Ενέργεια από σύντηξη – μια τεχνολογία που δεν υπάρχει ακόμη

Η πρόωση του Chrysalis βασίζεται σε αντιδραστήρα πυρηνικής σύντηξης με καύσιμο ήλιο-3 και δευτέριο. Ένα έτος επιτάχυνσης, 400 χρόνια πλεύσης και ένα ακόμη έτος επιβράδυνσης. Στα χαρτιά, το σενάριο είναι μαθηματικά συνεπές. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν υπάρχει ακόμη λειτουργικός αντιδραστήρας σύντηξης κατάλληλος για διαστημική χρήση.

Τα προβλήματα είναι πολλαπλά: θερμική διαχείριση στο κενό, ακτινοβολία, φθορά υλικών επί αιώνες, δυνατότητα συντήρησης ενός συστήματος που θα παραμένει επικίνδυνο για το ίδιο του το πλήρωμα. Ακόμη και η θωράκιση έναντι κοσμικής ακτινοβολίας απαιτεί υλικά και πάχη που σήμερα δεν μπορούν να μεταφερθούν ή να παραχθούν σε τροχιά.

Το ίδιο ισχύει και για το οικολογικό σύστημα. Αν και στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό επιτυγχάνεται ανακύκλωση νερού που προσεγγίζει το 98%, καμία εγκατάσταση δεν έχει λειτουργήσει ως πλήρως κλειστό οικοσύστημα για αιώνες. Το πείραμα Biosphere 2 τη δεκαετία του 1990 έδειξε πόσο δύσκολο είναι να διατηρηθεί η ατμοσφαιρική ισορροπία ακόμη και για λίγα χρόνια.

Το Chrysalis υποθέτει πλήρη βιολογική αυτάρκεια: καλλιέργειες, ανακύκλωση αέρα, διαχείριση αποβλήτων, κυκλική χρήση κάθε μορίου νερού. Όμως η υπόθεση δεν έχει δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες.

Ακόμη πιο σύνθετο από τα τεχνικά ζητήματα είναι το κοινωνικό πείραμα. Πώς διατηρείς σταθερότητα, γνώση και πολιτισμό για 400 χρόνια σε ένα κλειστό μεταλλικό περιβάλλον;

Οι σχεδιαστές πρότειναν κοινοτική ανατροφή παιδιών αντί της κλασικής πυρηνικής οικογένειας, εθελοντικό έλεγχο γεννήσεων, συστήματα διατήρησης γνώσης και τεχνητή νοημοσύνη που θα υποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων. Τα πρότυπα επιλογής πληρώματος βασίζονται σε εμπειρίες από αποστολές σε υποβρύχια και σε σταθμούς της Ανταρκτικής – περιβάλλοντα όμως που διαρκούν μήνες, όχι ζωές ολόκληρες.

Καμία κοινωνία στην ανθρώπινη ιστορία δεν έχει υπάρξει πλήρως αποκομμένη από τον υπόλοιπο κόσμο για δεκαέξι συνεχόμενες γενιές.

Το Chrysalis δεν αποτελεί άμεσο πρόγραμμα υλοποίησης. Είναι περισσότερο ένας κατάλογος αγνώστων. Καταγράφει με ακρίβεια τι δεν γνωρίζουμε ακόμη: από τη διαστημική σύντηξη μέχρι την ψυχολογία της διαγενειακής απομόνωσης.

Ωστόσο, το ίδιο το γεγονός ότι μια τέτοια μελέτη αντιμετωπίζεται με επιστημονικούς όρους και όχι ως καθαρή φαντασία, δείχνει μια μετατόπιση. Η ανθρωπότητα, για πρώτη φορά, εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να μην είναι για πάντα δεμένη με τον πλανήτη που τη γέννησε.

Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε σήμερα να κατασκευάσουμε ένα σκάφος 58 χιλιομέτρων. Δεν μπορούμε. Το ερώτημα είναι αν σε έναν αιώνα από τώρα, η ανάγκη θα είναι τόσο επιτακτική ώστε να το επιχειρήσουμε.

Και τότε, ίσως, κάποιοι να επιβιβαστούν γνωρίζοντας ότι δεν υπάρχει επιστροφή.