Τέλος το «επίδομα εφ’ όρου ζωής» στο Βέλγιο – Ανώτατο όριο δύο ετών στην ανεργία
Το Βέλγιο γυρίζει σελίδα σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του κοινωνικού του μοντέλου: το επίδομα ανεργίας αορίστου διάρκειας. Από την 1η Μαρτίου τέθηκε σε ισχύ το νέο ανώτατο όριο των δύο ετών για τη λήψη επιδόματος ανεργίας, στο πλαίσιο μιας αμφιλεγόμενης μεταρρύθμισης που προωθεί η ομοσπονδιακή κυβέρνηση με στόχο – όπως υποστηρίζει – την αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος.
Ηδη από τις 31 Δεκεμβρίου 2025 σταμάτησε η καταβολή επιδόματος σε άτομα που το λάμβαναν για περισσότερα από 20 χρόνια. Από σήμερα, ωστόσο, η νέα ρύθμιση αφορά το σύνολο των δικαιούχων και των νέων αιτήσεων. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, όλες οι αιτήσεις που θα κατατεθούν από τον Μάρτιο του 2026 και μετά θα υπάγονται αυτομάτως στο νέο καθεστώς. Για όσους είχαν ήδη υποβάλει αίτηση πριν από την αλλαγή, προβλέπεται μεταβατικό σύστημα σταδιακής κατάργησης του δικαιώματος, το οποίο θα εφαρμοστεί σε έως και έξι «κύματα», όπως τα έχει χαρακτηρίσει η Εθνική Υπηρεσία Απασχόλησης του Βελγίου (ONEM).
Η σταδιακή κατάργηση ξεκινά από τις πιο μακροχρόνιες περιπτώσεις ανεργίας και επεκτείνεται με βάση τον χρόνο λήψης του επιδόματος και συγκεκριμένα κοινωνικοοικονομικά κριτήρια. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι έως την 1η Ιουλίου 2027 το καθεστώς της ανεργίας αορίστου διάρκειας θα έχει καταργηθεί πλήρως.
Ωστόσο, συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων – όπως καλλιτέχνες, αλιείς και άτομα άνω των 55 ετών με τουλάχιστον 30 χρόνια υπηρεσίας – διατηρούν ειδικό καθεστώς προστασίας. Παράλληλα, προβλέπεται προσωρινή συνέχιση της επιδότησης για εργαζόμενους μερικής απασχόλησης και για ανέργους που είχαν ξεκινήσει κατάρτιση σε επαγγέλματα με έλλειψη προσωπικού πριν από την 1η Ιανουαρίου 2026.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εργασίας, David Clarinval, υποστήριξε ότι η μεταρρύθμιση είναι «απαραίτητη για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας της κοινωνικής ασφάλισης και την ενίσχυση της απασχόλησης».
Στον αντίποδα, τα μεγάλα συνδικάτα της χώρας – CSC, FGTB και CGSLB – χαρακτήρισαν τη ρύθμιση «άνευ προηγουμένου επίθεση σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της βελγικής κοινωνικής ασφάλισης». Κατέθεσαν προσφυγές στο Συνταγματικό Δικαστήριο ζητώντας την ακύρωση και αναστολή του νόμου.
Το Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση αναστολής, κρίνοντας ότι δεν αποδείχθηκε επαρκώς πως η άμεση εφαρμογή της μεταρρύθμισης προκαλεί «σοβαρή και ανεπανόρθωτη βλάβη». Για να δοθεί αναστολή, θα έπρεπε να τεκμηριωθεί τόσο η ύπαρξη ουσιώδους νομικού επιχειρήματος όσο και ο κίνδυνος μη αναστρέψιμης ζημίας.
Η κατάργηση του επιδόματος ανεργίας αορίστου διάρκειας σηματοδοτεί βαθιά τομή στο βελγικό κοινωνικό μοντέλο, το οποίο επί δεκαετίες θεωρούνταν από τα πιο γενναιόδωρα στην Ευρώπη.