Σκληρό πόκερ: Η μεγάλη σκακιέρα της μεταφοράς του μαύρου χρυσού
Τα Στενά του Ορμούζ, από όπου – υπό κανονικές συνθήκες – διακινείται το 20% του πετρελαίου και φυσικού αερίου σε όλον τον κόσμο, έχουν έλθει για τα καλά στο προσκήνιο από τον πόλεμο στο Ιράν. Ομως η ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής αποτελεί τεράστια «σκακιέρα» με ενεργειακές υποδομές που τώρα αρχίζουν να προβάλλονται περισσότερο λόγω του πολέμου. Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ομάν, Κατάρ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν και Ιράκ φιλοξενούν μερικές από τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις όχι μόνο εξόρυξης αλλά και διύλισης, αποθήκευσης, μεταφοράς και φόρτωσης πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Στις μεγαλύτερες αυτές υποδομές ανήκουν μεταξύ άλλων το διυλιστήριο Ρας Τανούρα (Ras Tanura), που βρίσκεται στις ακτές του Κόλπου της Σαουδικής Αραβίας, μία από τις μεγαλύτερες και πιο κρίσιμες εγκαταστάσεις επεξεργασίας πετρελαίου στον κόσμο, με ικανότητα παραγωγής περίπου 550.000 βαρελιών την ημέρα (bpd). Λειτουργεί από τη Saudi Aramco. Αυτό είχε δεχτεί επίθεση από το Ιράν. Επίθεση είχε δεχτεί επίσης και το διυλιστήριο Ruwais της κρατικής ADNOC, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Κλειστές ήταν επίσης εγκαταστάσεις φυσικού αερίου όπως το Ρας Λαφάν (Ras Laffan) στο Κατάρ.
Τις βασικότερες και μεγαλύτερες αυτές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή και ειδικά στη Σαουδική Αραβία, που αποτελεί τη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγό χώρα στον κόσμο με βάση της εξαγωγές, παρουσιάζουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο».
Η «Πύλη των Δακρύων»
Η ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής «φιλοξενεί» επίσης τρία σημεία-κλειδιά για τις μεταφορές ενέργειας. Πρόκειται για τα Στενά του Ορμούζ που ελέγχονται κυρίως από το Ιράν, τη Διώρυγα του Σουέζ που ενώνει την Ερυθρά Θάλασσα με τη Μεσόγειο και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ (Bab el-Mandeb) – η «Πύλη των Δακρύων» στα αραβικά. Πρόκειται για τον Πορθμό του Μαντέμπ που αποτελεί στενό μεταξύ της Υεμένης στην Αραβική Χερσόνησο και του Τζιμπουτί και της Ερυθραίας στο Κέρας της Αφρικής. Συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Αντεν και κατ’ επέκταση τον Ινδικό Ωκεανό. Κοντά σε αυτές τις περιοχές είχαν εκδηλώσει το προηγούμενο διάστημα επιθέσεις στη ναυτιλία οι Χούθι αλλά είχαν καταγραφεί και περιστατικά πειρατείας.
Ο East – West Pipeline
Καθοριστική υποδομή στη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου εν μέσω του πολέμου στο Ιράν αποτελεί ο αγωγός Ανατολής – Δύσης (East – West Pipeline) που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1980 από τη Σαουδική Αραβία ως απάντηση στον πόλεμο Ιράν – Ιράκ. Αποτελεί, σε περίπτωση πλήρους κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, τη μοναδική λύση για να διακινήσει η χώρα πετρέλαιο – κυρίως – αλλά και φυσικό αέριο.
Ο κρατικός παραγωγός πετρελαίου μπορεί να μεταφέρει έως 7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου για 1.200 χιλιόμετρα από το Αμπκάιγκ (Abqaiq) στη Γιανμπού (Yanbu) στην Ερυθρά Θάλασσα κι από εκεί μέσω της Διώρυγας του Σουέζ ή της «Πύλης των Δακρύων».
Περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που μεταφέρονται από τον αγωγό αυτόν προορίζονται για τα διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας, αφήνοντας πέντε εκατομμύρια βαρέλια που θα μπορούσαν να φτάσουν στις παγκόσμιες αγορές κάθε μέρα, σύμφωνα με στοιχεία της «Wall Street Journal».
Ομως η τρέχουσα κατάσταση αναμένεται να φέρει στα όριά της την υποδομή, αφού ο αγωγός δεν έχει λειτουργήσει ποτέ με πλήρη δυναμικότητα για μεγάλο χρονικό διάστημα, σύμφωνα με τη Διεθνή Επιτροπή Ενέργειας.
Επίσης δεν λύνει το πρόβλημα μεταφοράς άλλων – διυλισμένων – προϊόντων από τη Σαουδική Αραβία. Η Aramco στέλνει ημερησίως 800.000 βαρέλια προϊόντων πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, τα οποία δεν μπορούν να ανακατευθυνθούν. Επιπλέον, υπάρχει το πετρέλαιο που έχει εγκλωβιστεί στο Κουβέιτ, το Ιράκ και το Μπαχρέιν, το οποίο επίσης δεν μπορεί να μεταφερθεί με άλλο τρόπο.
Αλλη τέτοια, αλλά μικρότερη, υποδομή υπάρχει επίσης στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Πρόκειται για τον αγωγό Χαμπσάν – Φουτζέιρα (Habshan – Fujairah Pipeline). Ο μικρότερος αυτός αγωγός των Εμιράτων μεταφέρει αργό πετρέλαιο από το Αμπου Ντάμπι στο λιμάνι Φουτζέιρα στον Κόλπο του Ομάν.
Οσο το πετρέλαιο ρέει μέσω αυτών των δύο αγωγών, τουλάχιστον ένα μέρος του μπορεί να φτάσει στους αγοραστές την ώρα που περισσότερα από 1.000 τάνκερ είχαν «κολλήσει» στον Περσικό Κόλπο.