Ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν πόλεμο που ίσως δεν μπορεί να σταματήσει

Ένας πόλεμος που, σύμφωνα με τον ίδιο πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είναι «κερδισμένος», αλλά ταυτόχρονα «δεν έχει τελειώσει ακόμη». Μια «εκστρατεία» που, όπως υποστηρίζει, απαιτεί την «άνευ όρων παράδοση» του Ιράν. Οι ρητορικές αντιφάσεις του Τραμπ μπορεί να ταιριάζουν με το γνώριμο ύφος του, όμως συγκρούονται με τη σκληρή πραγματικότητα της σύγκρουσης.»

Η «νίκη» στον πόλεμο δεν είναι όπως στα αθλήματα: δεν υπάρχει σκορ που να αναδεικνύει νικητή μετά από προκαθορισμένο χρόνο. Η αυτοπεποίθηση και τα βίντεο τύπου παιχνιδιού του αμερικανικού κυβερνητικού μηχανισμού, καθώς συνεχίζεται η επίθεση στο Ιράν, κρύβουν τη σοβαρότητα της στιγμής: μέχρι πού πρέπει να φτάσουν οι ΗΠΑ, όχι απλώς για να δηλώσουν «νικήσαμε», όπως έκανε ο Τραμπ στο Κεντάκι, αλλά για να κάνει το Ιράν να συμπεριφερθεί σαν να έχει ηττηθεί;

Ο Τραμπ έχει παγιδευτεί στην παλαιότερη αυταπάτη του σύγχρονου πολέμου  ότι μια γρήγορη, χειρουργική στρατιωτική επιχείρηση μπορεί να αποδώσει άμεσα και διαρκή πολιτικά αποτελέσματα. Το έκαναν οι Σοβιετικοί στο Αφγανιστάν, οι ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003, ο Πούτιν στην Ουκρανία και ακόμη πολεμά. Όση δύναμη κι αν χρησιμοποιήσει ένας στρατός στην αρχή, οι άνθρωποι που υπερασπίζονται τη γη τους έχουν πάντα μεγαλύτερη αποφασιστικότητα.

Η ισορροπία δυνάμεων και ο ρόλος του Ισραήλ

Ο Λευκός Οίκος φαίνεται να έδρασε βιαστικά, αξιοποιώντας την ευκαιρία ενός πλήγματος αποκεφαλισμού, που φέρεται να προήλθε από ισραηλινές πληροφορίες. Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει διαφορετικούς περιφερειακούς στόχους· μια μακρά αμερικανική εμπλοκή κατά της Τεχεράνης εξυπηρετεί την επιθυμία του για ένα Ιράν σε σταδιακή κατάρρευση. Ωστόσο, ο θάνατος του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ στις 28 Φεβρουαρίου δημιούργησε περισσότερα προβλήματα απ’ όσα έλυσε.

Δεν υπάρχει κάποια «Ντέλσι Ροντρίγκεζ» που να περιμένει να την εγκρίνει ο Τραμπ, όπως συνέβη όταν οι αμερικανικές δυνάμεις κατέλαβαν τον Πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο. Αντίθετα, οι Ιρανοί σκληροπυρηνικοί γέμισαν το κενό με τον γιο του Χαμενεΐ, Μοτζταμπά  τον ίδιο άνθρωπο που ο Τραμπ είχε δηλώσει δημόσια ότι δεν ήθελε.

Δεν είναι σαφές αν ο Μοτζταμπά είναι αρκετά καλά στην υγεία του ώστε να εμφανιστεί σε βίντεο ανακοινώνοντας την ηγεσία του. Ωστόσο, σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα, το πρώτο του μήνυμα διαβάστηκε στον αέρα την Πέμπτη.

Η εκδίκηση των Φρουρών της Επανάστασης

Είναι ξεκάθαρο ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) επιδιώκει αιματηρή εκδίκηση για τη συνεχή δολοφονία των διοικητών του. Αντίστοιχη αντίδραση θα μπορούσε να αναμένεται και από τις αμερικανικές δυνάμεις, εάν σκοτώνονταν ο Τραμπ, το Γενικό Επιτελείο και μεγάλο μέρος των υπηρεσιών πληροφοριών των ΗΠΑ.

Αυτή η οργή περιορίζει τις άμεσες προοπτικές του Τραμπ για τερματισμό της σύγκρουσης. Μέσα σε 13 ημέρες, το Ιράν έχει μετατρέψει τον πόλεμο σε δοκιμασία αντοχής, την οποία φαίνεται να επιβιώνει.

Οι ΗΠΑ μπορούν να συνεχίσουν τους βομβαρδισμούς για μήνες, αλλά με κόστος: εξάντληση αποθεμάτων, πολιτική φθορά ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών και αυξημένο κίνδυνο απωλειών. Το Ιράν θα συνεχίσει να χάνει  πυραύλους,  drones  αλλά θα προσπαθήσουν να  επιβιώσουν ώστε να μην αναγκαστούν σε παράδοση. Οι διοικητές του IRGC έχουν προετοιμαστεί για αυτή τη στιγμή εδώ και χρόνια.

Τα όρια της αμερικανικής ισχύος

Το Ιράν είναι διχασμένο ως προς τη στήριξη του καθεστώτος, αλλά οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί ενώνουν όσους πλήττονται. Η ιδέα ότι στοχευμένα πλήγματα θα προκαλούσαν λαϊκή εξέγερση αποδεικνύεται ψευδαίσθηση. Η δημοκρατία και η αλλαγή καθεστώτος είναι πλέον μακρινές προσδοκίες, καθώς ο Τραμπ αναζητεί διέξοδο από τον πόλεμο.

Τα όρια της αμερικανικής αεροπορικής ισχύος αποκαλύπτονται: μπορεί να αποδυναμώσει καθεστώτα, αλλά όχι να τα αλλάξει. Με τον χρόνο, οι επιθέσεις θα γίνουν λιγότερο αποτελεσματικές και πιο θανατηφόρες για αμάχους, καθώς οι στόχοι γίνονται δυσδιάκριτοι μέσα σε αστικά περιβάλλοντα.

Η στρατηγική επιβίωσης του Ιράν

Για την Τεχεράνη, η εξίσωση κινδύνου-οφέλους αντιστρέφεται. Μπορεί να πλήττει πλοία στα Στενά του Ορμούζ, να κρατά την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια και να προκαλεί διεθνείς αντιδράσεις. Ακόμη και η απλή επιμονή της αποτελεί «νίκη».

Καθώς ο Τραμπ μιλά καθημερινά για «τέλος» και «νίκη», γίνεται φανερό ότι θέλει να βρει ένα τέλος σε αυτόν τον πόλεμο.Αυτή η παραδοχή δίνει πλεονέκτημα στον αντίπαλο. Για το ιρανικό καθεστώς, ο δρόμος προς τη «μη ήττα» είναι σαφής: απλώς να επιβιώσει.

Ακόμη κι αν ο Τραμπ ή το Ισραήλ εξοντώσουν τον γιο του Αλί Χαμενεΐ, η ιρανική αποφασιστικότητα θα ενισχυθεί. Οι ΗΠΑ το έμαθαν στο Αφγανιστάν: οι επιθέσεις κατά των ηγετών των Ταλιμπάν έκαναν τη λήξη του πολέμου δυσκολότερη.

Το επόμενο κεφάλαιο

Ο πόλεμος δεν είναι  ακόμη  «αιώνιος». Είναι μόλις 13 ημερών. Πιθανότερο είναι η σιωπηρή διπλωματία ή η εξάντληση να οδηγήσουν σε σταδιακή αποκλιμάκωση, με τρόπο που και οι δύο πλευρές θα μπορούν να παρουσιάσουν ως επιτυχία.

Όμως, το ιρανικό καθεστώς θα ανασυγκροτηθεί πιο σκληροπυρηνικό και βίαιο, γνωρίζοντας πως η αμερικανική στρατιωτική ισχύς μπορεί να σκοτώσει τον ανώτατο ηγέτη του και να καταστρέψει τη στρατιωτική του δομή, αλλά όχι να το ανατρέψει. Αυτό συνιστά ψυχολογική νίκη.

Η Ρωσία και η Κίνα θα συμβάλουν πιθανώς στην ανάκαμψη της Τεχεράνης, βοηθώντας τη να σταθεί ξανά στα πόδια της. Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, ίσως χρειαστεί να επαναλάβουν την επίθεση στο μέλλον, αντιμετωπίζοντας ένα δίλημμα παρόμοιο με εκείνο της Ευρώπης στην Ουκρανία.

Το πιο βαρύ καθήκον κάθε αμερικανού προέδρου είναι να στείλει στρατεύματα σε πόλεμο. Ο Τραμπ δεν είναι ο μόνος που δυσκολεύτηκε: Ο  Τζορτζ Μπους ο νεότερος  το έκανε δύο φορές, ο Μπαράκ Ομπάμα πίστεψε πως μπορούσε να «κερδίσει» το Αφγανιστάν ενώ το χάος της αποχώρησης του Τζο Μπάιντεν αποκάλυψε τα όρια της αμερικανικής κατανόησης.

Τέλος, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ο Ντόναλντ Τραμπ,  ανακοίνωσε νίκη μετά από 12 ημέρες σύγκρουσης, χωρίς αυτή να έχει αναγνωριστεί από την άλλη πλευρά. Βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με το δύσκολο έργο να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη να εμφανιστεί ως νικητής και στην αποφασιστικότητα του Ιράν να μην υποχωρήσει. Η στρατηγική της αναμονής μέχρι να εξαντληθεί ο αντίπαλος δεν αποτελεί πραγματικό σχέδιο, όμως προς το παρόν φαίνεται να είναι η μόνη διαθέσιμη επιλογή.