Πυρηνικό «φάντασμα» στον βυθό: Σοβιετικό υποβρύχιο διαρρέει ραδιενέργεια στον ωκεανό από το 1989(video)
Ραδιενεργή διαρροή από βυθισμένο σοβιετικό πυρηνικό υποβρύχιο της εποχής του Ψυχρού Πολέμου εντοπίστηκε στα βάθη της Νορβηγικής Θάλασσας, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα. Το υποβρύχιο K-278 Komsomolets βυθίστηκε τον Απρίλιο του 1989 ύστερα από φωτιά στο εσωτερικό του, μεταφέροντας όχι μόνο τον πυρηνικό αντιδραστήρα του αλλά και δύο πυρηνικές τορπίλες.
Η μελέτη, υπό τον θαλάσσιο ραδιοοικολόγο Τζάστιν Γουίν του Νορβηγικού Κέντρου Ακτινοβολίας και Πυρηνικής Ασφάλειας, δείχνει πως η σταδιακή διάβρωση του σκάφους δεν έχει προκαλέσει ακόμη εκτεταμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ωστόσο, ο αντιδραστήρας παρουσιάζει φθορά και εκπέμπει κατά διαστήματα ορατά νέφη ραδιενέργειας στο νερό.
«Ραδιενεργές εκπομπές από τον αντιδραστήρα σημειώνονται εδώ και πάνω από 30 χρόνια», αναφέρουν οι ερευνητές, προσθέτοντας ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις συσσώρευσης ραδιονουκλιδίων γύρω από το ναυάγιο, καθώς φαίνεται να διαλύονται γρήγορα στο θαλασσινό νερό.
Το ναυάγιο και οι πρώτες επεμβάσεις
Το Komsomolets βρίσκεται σε βάθος 1.680 μέτρων, σε μόνιμο σκοτάδι, αποτελώντας μια από τις πιο τραγικές απώλειες της σοβιετικής ναυτικής ιστορίας. Από τη δεκαετία του 1990, οι νορβηγικές αρχές παρακολουθούν την περιοχή, καταγράφοντας περιοδικές διαρροές ραδιενέργειας. Το 1994 πραγματοποιήθηκαν εργασίες στεγανοποίησης του θαλάμου των τορπιλών, οι οποίες παραμένουν αποτελεσματικές, χωρίς ενδείξεις διαρροής πλουτωνίου.
Παρά ταύτα, οι ετήσιες μετρήσεις της νορβηγικής κυβέρνησης εντόπισαν ισότοπα καισίου στο νερό γύρω από το ναυάγιο, γεγονός που οδήγησε σε νέα αποστολή το 2019 με το τηλεχειριζόμενο όχημα Ægir 6000. Οι επιστήμονες συνέλεξαν δείγματα νερού και θαλάσσιων οργανισμών, ενώ κατέγραψαν και βίντεο με ορατές εκπομπές ραδιενέργειας.
Τα αποτελέσματα της έρευνας
Η ανάλυση έδειξε ότι οι διαρροές είναι περιοδικές και προέρχονται από συγκεκριμένα σημεία του κύτους, όπως σωλήνες εξαερισμού και την περιοχή του αντιδραστήρα. Τα δείγματα εμφάνισαν υψηλές συγκεντρώσεις ισοτόπων στροντίου, καισίου, ουρανίου και πλουτωνίου — έως και 800.000 φορές πάνω από τα συνήθη επίπεδα στη Νορβηγική Θάλασσα. Ωστόσο, λίγα μέτρα μακριά από το υποβρύχιο, οι τιμές μειώνονται απότομα, δείχνοντας ότι οι ουσίες διαλύονται γρήγορα.
Δείγματα από σπόγγους, κοράλλια και ανεμώνες που αναπτύσσονται πάνω στο ναυάγιο εμφάνισαν ελαφρώς αυξημένα επίπεδα καισίου, χωρίς όμως εμφανείς παραμορφώσεις ή άλλες βλάβες. Τα ιζήματα του βυθού επίσης δεν δείχνουν σημαντική μόλυνση, ενώ η στεγανοποίηση του θαλάμου τορπιλών παραμένει ανέπαφη.
Κίνδυνος και ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, αν και η μέχρι τώρα ζημιά είναι περιορισμένη, η σταδιακή διάβρωση του σκάφους ενδέχεται να επιδεινώσει την κατάσταση στο μέλλον. Το περιβάλλον των 1.500 μέτρων βάθους καθιστά οποιαδήποτε επισκευή εξαιρετικά δύσκολη και απαιτεί ιδιαίτερη τεχνογνωσία.
Η ομάδα τονίζει ότι το Komsomolets αποτελεί μοναδικό παράδειγμα για την κατανόηση των κινδύνων που συνεπάγονται τα βυθισμένα ή εγκαταλελειμμένα πυρηνικά σκάφη και αντιδραστήρες, ειδικά στην Αρκτική. «Είναι ζωτικής σημασίας να συνεχιστεί η παρακολούθηση της κατάστασης του υποβρυχίου», καταλήγουν οι επιστήμονες, των οποίων τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση PNAS.