Meta: Μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης «ξεκλειδώνει» την επόμενη σκέψη μας

Η Meta παρουσίασε το νέο της μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης TRIBE v2, το οποίο έχει σχεδιαστεί για να προβλέπει πώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος ανταποκρίνεται σε οπτικά, ακουστικά και γλωσσικά ερεθίσματα. Σύμφωνα με την εταιρεία, η τεχνολογία αυτή μπορεί να επιταχύνει την έρευνα στη νευροεπιστήμη και να δώσει ώθηση στις τεχνολογίες σαρώσεις εγκεφάλου. Το TRImodal Brain Encoder v2, που αναπτύχθηκε από την ομάδα Fundamental AI Research (FAIR) της Meta, βασίζεται σε αρχιτεκτονική που κατέκτησε την πρώτη θέση στον διαγωνισμό κωδικοποίησης εγκεφάλου Algonauts 2025, ξεπερνώντας περισσότερες από 260 ομάδες. Το μοντέλο εκπαιδεύτηκε σε δεδομένα fMRI από περισσότερους από 700 εθελοντές που παρακολουθούσαν ταινίες, άκουγαν podcasts και διάβαζαν κείμενα σε διάφορες γλώσσες.

Η νέα έκδοση του TRIBE v2 αποτελεί σημαντική αναβάθμιση σε σχέση με την προηγούμενη. Ενώ το αρχικό μοντέλο βασιζόταν σε δεδομένα από τέσσερα μόνο άτομα, η νέα εκδοχή χρησιμοποιεί πάνω από 1.000 ώρες καταγραφών fMRI από 720 συμμετέχοντες, προβλέποντας τη δραστηριότητα σε περίπου 70.000 εγκεφαλικά voxels — μια αύξηση ανάλυσης κατά 70 φορές.

Η λειτουργία του μοντέλου περιλαμβάνει τρία στάδια: εξαγωγή δεδομένων για βίντεο, ήχο και κείμενο, ενοποίηση των δεδομένων και, τέλος, αντιστοίχιση των αποτελεσμάτων με την επιφάνεια του εγκεφαλικού φλοιού. Μία από τις πιο καινοτόμες δυνατότητες του TRIBE v2 είναι η λεγόμενη πρόβλεψη χωρίς προηγούμενη εκπαίδευση (zero-shot prediction). Το μοντέλο μπορεί να προβλέπει αντιδράσεις του εγκεφάλου για νέα άτομα, άγνωστες γλώσσες και νέες εργασίες χωρίς να χρειάζεται επανεκπαίδευση. Η Meta αναφέρει βελτίωση ακρίβειας έως και τρεις φορές σε σχέση με παλαιότερες τεχνικές.

Η δυνατότητα αυτή ανοίγει τον δρόμο για πειραματισμό in-silico, καθώς το μοντέλο μπορεί να προσομοιώνει τη δραστηριότητα του εγκεφάλου για συγκεκριμένα ερεθίσματα, όπως προτάσεις ή εικόνες. Έτσι, οι επιστήμονες μπορούν να εξετάζουν υποθέσεις υπολογιστικά, μειώνοντας το κόστος και την ανάγκη για πολύπλοκες κλινικές δοκιμές, οι οποίες απαιτούν ειδικές εγκρίσεις και σημαντικούς οικονομικούς πόρους.

Η Meta έχει διαθέσει τα βάρη του μοντέλου, τη βάση κώδικα και τη σχετική ερευνητική εργασία με άδεια CC-BY-NC-4.0. Στην ανακοίνωσή της, η εταιρεία χαρακτήρισε το βήμα αυτό ως προσπάθεια να αξιοποιηθούν οι γνώσεις από τη λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου για την ανάπτυξη πιο προηγμένων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης και τη βελτίωση της διάγνωσης νευρολογικών παθήσεων.

Παρά τη σημαντική πρόοδο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα μοντέλα κωδικοποίησης εγκεφάλου εξηγούν ακόμη περιορισμένο ποσοστό της μεταβλητότητας στα δεδομένα fMRI. Το αν το TRIBE v2 θα αποδειχθεί πρακτικά χρήσιμο πέρα από τα ακαδημαϊκά πλαίσια μένει να φανεί, ωστόσο η ανοιχτή του διάθεση αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την κοινότητα των νευροεπιστημόνων, προσφέροντας νέα εργαλεία για ανεξάρτητη αξιολόγηση και περαιτέρω έρευνα.