Διευρύνεται ο στόχος του πολέμου;

Ο επιχειρησιακός και πολιτικός στόχος της επίθεσης στο Ιράν διευρύνεται από τιμωρία/αποτροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας σε κάτι πιο συγκεκριμένο και παγκόσμια κρίσιμο – τη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Σε μεγάλο βαθμό αλλάζει ο στόχος, αλλά όχι επίσημα. Αρχικά, οι επιχειρήσεις παρουσιάζονταν με στόχο την αποτροπή του πυρηνικού προγράμματος και την αποδυνάμωση της στρατιωτικής ισχύος του Ιράν.

Παράλληλα βέβαια είχε διατυπωθεί σαν στόχος και η αλλαγή του εκεί καθεστώτος. Αν όμως το Ιράν απαντήσει με παρενόχληση ή μερικό αποκλεισμό των Στενών, τότε η προστασία της παγκόσμιας ενεργειακής ροής γίνεται de facto κεντρικός στόχος.

Περνάμε δηλαδή από «περιφερειακή σύγκρουση» σε σύγκρουση για τη διεθνή τάξη και το εμπόριο.

Αυτό είναι που τονίζει ο αρθρογράφος των «Financial Times», Gideon Rachman, ότι ο πόλεμος μπορεί να αναπλαισιωθεί ως μάχη για τα «global commons» (θάλασσες, εμπόριο), κάτι που νομιμοποιεί μια πολύ ευρύτερη δυτική εμπλοκή. Είναι όμως τα τάνκερ, όπως ισχυρίζεται, «Αγρια Δύση»; Η εικόνα της «Αγριας Δύσης» έχει βάση μεν, αλλά με αποχρώσεις. Στην πράξη αυτό που συμβαίνει είναι αυξημένα περιστατικά παρενοχλήσεων από ιρανικά σκάφη, κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων και απειλές για ναρκοθέτηση.

Πολλά πλοία αλλάζουν σημαίες (flags of convenience), απενεργοποιούν το AIS (tracking – ηλεκτρονικό εντοπισμό) ή κινούνται με στρατιωτική συνοδεία. Το χάος όμως δεν είναι πλήρες. Υπάρχει έντονη παρουσία ναυτικών δυνάμεων των ΗΠΑ και της Βρετανίας και οι ασφαλιστικές αγορές (Lloyd’s κ.λπ.) που επιβάλλουν κανόνες. Η αναρχία λοιπόν δεν είναι πλήρης.

Υπάρχει ουσιαστικά ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου, ημι-πολεμικό, με ιδιωτικοποίηση του κινδύνου. Τι σημαίνει αυτό ουσιαστικά στρατηγικά; Αν παγιωθεί αυτή η κατάσταση τότε διεθνοποιείται η σύγκρουση, περισσότερες χώρες εμπλέκονται για να προστατεύσουν το εμπόριο και νομιμοποιείται η στρατιωτική κλιμάκωση.

Η προστασία των Στενών θεωρείται «παγκόσμιο δημόσιο αγαθό» διότι αν κλείσουν προκαλείται αύξηση των τιμών της ενέργειας. Ακόμα και χωρίς πλήρες κλείσιμο, το risk premium στις τιμές των ενεργειακών προϊόντων εκτοξεύεται.

Αυτό που επικρατεί τώρα είναι μια γκρίζα ζώνη πολέμου. Ούτε ειρήνη δηλαδή ούτε πλήρης πόλεμος – αυτό που βλέπουμε θυμίζει «σκιώδη πόλεμο». Ενα είδος «maritime hybrid». Αυτό που παρατηρείται και που ουσιαστικά σημειώνει στους «Financial Times» o Rachman είναι ότι ο πόλεμος δεν αλλάζει επίσημα στόχο, αλλά στην πράξη μετατοπίζεται προς τον έλεγχο της παγκόσμιας ροής ενέργειας. Οι συνθήκες για τα τάνκερ δεν είναι ακριβώς «Αγρια Δύση», αλλά σίγουρα η πιο κοντινή σύγχρονη εκδοχή της σε ένα κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα.