Όλοι μας βιώνουμε τις επιπτώσεις από τις τρελές αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων εξαιτίας – ΚΑΙ- του πολέμου στο Ιράν. Τόσο στην τσέπη μας όσο και στην ποιότητα της ζωής μας…

Ναι, στην ποιότητα της ζωή μας, διότι υπάρχουν αναμεσά μας άνθρωποι, που αναγκάζονται να καταφύγουν σε ό,τι πιο προσιτό υπάρχει, συχνά σε βάρος της ποιότητας για να μην πεινάσουν οι ίδιοι και τα παιδιά τους. Αυτό, ας μην το ξεχνάμε..

Μεγαλώνει ο αριθμός των ανθρώπων που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν την τροφή τους…

Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει –έως τώρα- γνωστά, ο πόλεμος στο Ιράν δεν αναμένεται να προκαλέσει «πείνα» στην Ευρώπη, με την έννοια της απόλυτης έλλειψης τροφίμων, αλλά προκαλεί σοβαρές οικονομικές πιέσεις και επισιτιστική ανασφάλεια, εξαιτίας της εκτίναξης των τιμών.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, όλο και μεγαλώνει, ο αριθμός των ανθρώπων που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν μια ποιοτική διατροφή με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την υγεία τους.

Μέχρι τώρα, η αδυναμία πρόσβασης σε επαρκή και ποιοτική τροφή, κατά κύριο λόγο, συνέβαινε στον Παγκόσμιο Νότο, δηλαδή της χώρες της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και μεγάλου μέρους της Ασίας, πλέον όμως αποτελεί ορατή πραγματικότητα και στην αναπτυγμένη Ευρώπη του 21ου αιώνα.

Η εκτόξευση των τιμών

Ο πόλεμος στο Ιράν αλλά και ο πόλεμος στην Ουκρανία, εκτόξευσαν τις τιμές, όχι μόνο των τροφίμων, αλλά των πάντων. Όλα αυξήθηκαν από την πτώση κιόλας του πρώτου πυραύλου… Όμως αυτό είναι μια άλλη συζήτηση (ελλιπείς έλεγχοι, αισχροκέρδεια κ.α)

Ο αγροτοδιατροφικός τομέας και τα προβλήματά του.

Σήμερα, θα ήθελα να σταθούμε σε μια άλλη πτυχή του θέματος, η οποία αφορά τον αγροδιατροφικό τομέα. «Προφανώς ο πόλεμος επηρέασε τον αγροδιατροφικό τομέα (παραγωγή, διακίνηση, κόστη παραγωγής, τιμές τροφίμων) όμως η ρίζα του προβλήματος δεν βρίσκεται εκεί, αλλά στους παραλογισμούς, τις αδικίες και τα χρόνια συσσωρευμένα προβλήματα του αγροδιατροφικού τομέα», επισημαίνει η πρώην υπεύθυνη εκστρατείας για τη βιώσιμη γεωργία του ελληνικού γραφείου της περιβαλλοντικής οργάνωσης Greenpeace ‘Έλενα Δανάλη.

Ένα πρόβλημα από τα …παλιά

Σύμφωνα με την ίδια, ήδη από το 2020, πολύ πριν ξεκινήσει η Ρωσία τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Greenpeace είχε δημοσιεύσει Έκθεση με τίτλο «Ψευδής Αίσθηση Ασφάλειας» αναδεικνύοντας την ευαλωτότητα του ευρωπαϊκού (άρα και ελληνικού!) αγροδιατροφικού συστήματος, που παράγει μεγάλες ποσότητες από λάθος προϊόντα, στερείται ανθεκτικότητας, δεν μπορεί να θρέψει τους ανθρώπους στα εδάφη της και δεν διασφαλίζει διατροφική κυριαρχία».

Μόλις 4 έμποροι ελέγχουν το 75% του εμπορίου βασικών προϊόντων…

Και συνεχίζει: «Αυτή τη στιγμή μια χούφτα μεγάλων εταιρειών ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος του διατροφικού μας συστήματος. Σήμερα, παγκοσμίως, ανάμεσα στους 570 εκατομμύρια παραγωγούς αγροτικών προϊόντων και τους 7,2 δισεκατομμύρια καταναλωτών, υπάρχουν μόλις τέσσερις έμποροι διακινητές αγροτικών προϊόντων που ελέγχουν το 75% του εμπορίου βασικών προϊόντων.

Είδατε, πως δένει η πτώση του … πρώτου κιόλας πυραύλου (σχήμα λόγου) με την ακαριαία αύξηση των τιμών;

H πείνα και οι αιτίες που την προκαλούν

Πάμε τώρα πάλι στην πείνα. Πού οφείλεται τελικά; Οφείλεται στη μείωση της αγροτικής παραγωγή; Στα χρηματιστηριακά παιγνίδια; Στο αγροδιατροφικό μοντέλο; Στους πολέμους; Πού;

«Η πείνα στον πλανήτη οφείλεται –κυρίως- στο γεγονός ότι η τροφή που παράγεται δεν χρησιμοποιείται και δεν διανέμεται δίκαια ώστε να έχουν όλοι οι άνθρωποι πρόσβαση σε επαρκή, θρεπτική τροφή σε προσιτές τιμές», λέει η πρώην υπεύθυνη εκστρατείας για τη βιώσιμη γεωργία του ελληνικού γραφείου της περιβαλλοντικής οργάνωσης Greenpeace.

Ανασυγκρότηση αγροδιατροφικού μοντέλου

Σύμφωνα με την ίδια, το αγροδιατροφικό μοντέλο πρέπει επειγόντως να ανασυγκροτηθεί, ώστε να επιτευχθεί επισιτιστική επάρκεια και ασφάλεια, και ταυτόχρονα να μειωθεί το υδάτινο αποτύπωμά της γεωργίας.

Αυτό πρακτικά σημαίνει: στροφή της δημόσιας χρηματοδότησης (επιδοτήσεις) σε στήριξη βιώσιμου, δίκαιου και ανθεκτικού μοντέλου, προτεραιότητα στην παραγωγή τροφής για ανθρώπους (αντί για καύσιμα και τροφή για ζώα), και προτεραιότητα στην ενίσχυση και προώθηση της μεσογειακής δίαιτας (όσπρια, φρούτα και λαχανικά τόπου και εποχής) διεθνώς αναγνωρισμένη ως η καλύτερη δίαιτα για ανθρώπους και πλανήτη.

Διατροφική κυριαρχία και επισιτιστική ασφάλεια…

Όπως επισημαίνει, αυτό που χρειάζεται είναι να διασφαλιστεί διατροφική κυριαρχία. Η διατροφική κυριαρχία ( food sovereignity) διαφέρει από την επισιτιστική ασφάλεια, η οποία σχετίζεται μόνο με την πρόσβαση σε τρόφιμα και ορισμένες φορές περιλαμβάνει έως και την επισιτιστική βοήθεια.

‘Ετσι, όπως λέει, αν και οι διεθνείς προσπάθειες ανάπτυξης για την προαγωγή της επισιτιστικής ασφάλειας μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση της πείνας, είναι ανεπαρκείς γιατί δεν κάνουν τίποτα για να αντιμετωπίσουν τις ανισότητες και τις ανισορροπίες στο συσχετισμό δυνάμεων που υπάρχουν στο διατροφικό σύστημα, οι οποίες επιτρέπουν στις εταιρείες να αποκομίζουν το μέγιστο δυνατό κέρδος τόσο από τους παραγωγούς όσο και από τους καταναλωτές.

Διατροφική κυριαρχία και διατροφική αυτάρκεια…

«Η διατροφική κυριαρχία επίσης διαφέρει από τη διατροφική αυτάρκεια», συνεχίζει η ‘Ελενα Δανάλη. « Ο στόχος δεν είναι να παράγονται τα πάντα εγχώρια και να παύσουν όλες οι διεθνείς συναλλαγές, γιατί αυτό δεν είναι πάντα οικολογικά ορθό ή κοινωνικά βιώσιμο».

Στροφή σε τρόφιμα με χαμηλό αποτύπωμα νερού

Κατά τους ειδικούς, η συζήτηση πρέπει πλέον να στραφεί στα τρόφιμα με χαμηλό αποτύπωμα νερού. « Το νερό είναι, ένα άκρως αναγκαίο στοιχείο για τη ζωή μας και μια απολύτως απαραίτητη εισροή για την καλλιέργεια και παραγωγή της τροφής μας. Αυτό όμως που συμβαίνει στις μέρες μας είναι πως οι καταστροφικές επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, της ολιγωρίας στην πρόληψη και της αδιαφορίας για την αναχαίτισή της, περιπλέκουν την ήδη πολύπλοκη κατάσταση σε σχέση με το πολύτιμο νερό.

Οδεύουμε προς την καταστροφή…

Κατά την ‘Ελενα Δανάλη « πλέον, και στη χώρα μας, τα καιρικά φαινόμενα είναι ακραία, τα πρότυπα βροχοπτώσεων απρόβλεπτα και οι ξηρασίες επαναλαμβανόμενες. Ταυτόχρονα, η αύξηση της θερμοκρασίας έχει ως αποτέλεσμα αυξημένες απαιτήσεις νερού. Και καθώς το μεγαλύτερο μέρος της καλλιεργήσιμης γης στον πλανήτη σήμερα εξαρτάται από τη βροχή, οδεύουμε μάλλον προς την καταστροφή αν δεν μετατρέψουμε επειγόντως το αγροδιατροφικό μας μοντέλο σε βιώσιμο, δίκαιο και ανθεκτικό».

Συμπέρασμα; ‘Η αλλάζουμε μοντέλο ή όλο και περισσότεροι άνθρωποι θα προσπερνούν (προσπερνούμε) τρόφιμα που θέλουν ( θέλουμε) και που χρειάζονται (χρειαζόμαστε) για να τραφούν ( τραφούμε) επαρκώς και θρεπτικά μην έχοντας την οικονομική δυνατότητα να τα αγοράσουν (αγοράσουμε).