Ψηφιακό φραγμό στα social media των παιδιών βάζει η ΕΕ

Σε φάση ταχείας ρύθμισης του ψηφιακού περιβάλλοντος για τους ανηλίκους, με την επικείμενη ενεργοποίηση της εφαρμογής επαλήθευσης ηλικίας (Age Verification App), η οποία φιλοδοξεί να περιορίσει την ανεξέλεγκτη πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εισέρχεται η Ευρωπαϊκή Ενωση.

Την ανακοίνωση για την Age Verification App έκανε χθες η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογραμμίζοντας ότι η τεχνολογική πλατφόρμα είναι τεχνικά έτοιμη και θα τεθεί σύντομα σε λειτουργία. Συγκεκριμένα, η νέα πλατφόρμα θα λειτουργεί σε κινητά τηλέφωνα και υπολογιστές και θα επιτρέπει στους χρήστες να αποδεικνύουν την ηλικία τους μέσω εγγράφων ταυτοποίησης, όπως διαβατήριο ή ταυτότητα, με τρόπο που θα διασφαλίζει την ανωνυμία.

Η εν λόγω εφαρμογή που δοκιμάζεται ήδη πιλοτικά στη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία, τη Δανία και την Κύπρο, σύμφωνα με την Κομισιόν, σύντομα θα είναι διαθέσιμη για χρήση από όλους τους πολίτες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

«Προχωράμε με ταχύτητα και αποφασιστικότητα», δήλωσε η Φον ντερ Λάιεν από τις Βρυξέλλες, επισημαίνοντας ότι οι ψηφιακές πλατφόρμες θα λογοδοτούν εφόσον δεν θα προστατεύουν επαρκώς τους ανηλίκους. Η ίδια αναγνώρισε τα οφέλη της τεχνολογίας για τη μάθηση και την κοινωνικοποίηση των παιδιών, ωστόσο στάθηκε ιδιαίτερα στους κινδύνους, και κυρίως στον διαδικτυακό εκφοβισμό, τον εθισμό και την έκθεσή τους σε επιβλαβές περιεχόμενο.

Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό κύμα περιοριστικών μέτρων. Τουλάχιστον δώδεκα χώρες εξετάζουν ή έχουν ήδη θεσπίσει όρια ηλικίας για τη χρήση των social media, συνήθως μεταξύ 13 και 16 ετών.

Η αυστηρή ελληνική περίπτωση

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών που υιοθετούν πιο αυστηρή στάση (το ελληνικό σχέδιο παρουσιάστηκε πριν από λίγες μέρες), καθώς ήδη ανακοίνωσε ότι από το 2027 θα απαγορεύσει την πρόσβαση σε παιδιά κάτω των 15 ετών.

Η τάση αυτή ενισχύθηκε σημαντικά μετά τη Διακήρυξη της Γιουτλάνδης το 2025, που την υπέγραψαν σχεδόν όλα τα κράτη – μέλη της ΕΕ, δεσμευόμενα να προχωρήσουν σε συστήματα επαλήθευσης της ηλικίας και στη διαμόρφωση ενός «ψηφιακού ορίου ενηλικίωσης». Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη καλέσει τις χώρες – μέλη της ΕΕ για τη θέσπιση ενιαίου κατώτατου ορίου ηλικίας στα 16 έτη.

Καταλύτης των εξελίξεων υπήρξε το παράδειγμα της Αυστραλίας, η οποία το 2025 έγινε η πρώτη χώρα που απαγόρευσε πλήρως τη χρήση social media σε άτομα κάτω των 16 ετών. Ωστόσο, η εφαρμογή του μέτρου αποδείχθηκε προβληματική, καθώς σημαντικό ποσοστό ανηλίκων (περίπου 70%) συνέχισε να διατηρεί ενεργούς λογαριασμούς, αξιοποιώντας τεχνικά «παράθυρα» όπως τα VPN δίκτυα και τα ψευδή στοιχεία ταυτοποίησης.

Η πρόταση της Εσθονίας

Αυτό ακριβώς το επιχείρημα προβάλλει και η Εσθονία, η οποία αντιτίθεται στις προτεινόμενες οριζόντιες απαγορεύσεις. Η χώρα υποστηρίζει ότι οι τεχνικές δυνατότητες παράκαμψης καθιστούν τα μέτρα ανεφάρμοστα και προτείνει εναλλακτική προσέγγιση, όπως να ρυθμιστούν οι ίδιοι οι αλγόριθμοι των πλατφορμών.

Συγκεκριμένα, η εσθονική πρόταση περιλαμβάνει την κατάργηση εθιστικών μηχανισμών, όπως το infinite scroll και το autoplay, την επιβολή χρονολογικής σειράς στην προβολή περιεχομένου, καθώς και περιορισμούς στις ειδοποιήσεις προς τους ανηλίκους. Παράλληλα, δίνει έμφαση στην εκπαίδευση, με την ενίσχυση του ψηφιακού αλφαβητισμού στα σχολεία.

Το βασικό δίλημμα που αναδεικνύεται από εσθονικής πλευράς είναι σαφές: η ευθύνη για την ασφάλεια στο Διαδίκτυο θα πρέπει να βαρύνει τους ίδιους τους χρήστες και τις οικογένειές τους ή τις πλατφόρμες που σχεδιάζουν τα συστήματα αυτά;

Πάντως, η Ευρωπαϊκή Ενωση φαίνεται να επιλέγει μια ενδιάμεση οδό, συνδυάζοντας τεχνολογικά εργαλεία, όπως η εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας (Age Verification App), με αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο για τις εταιρείες της Big Tech. Οπως τόνισε η Φον ντερ Λάιεν, «είναι δουλειά των γονέων να μεγαλώνουν τα παιδιά τους, και όχι των πλατφορμών», στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η ψηφιακή εποχή απαιτεί νέες ισορροπίες ευθύνης και προστασίας.