Ντάνιελ Λέβι στα «ΝΕΑ»: «Το Ισραήλ ήταν ο τιμονιέρης στον πόλεμο με το Ιράν»

«Η επιρροή του Ισραήλ στις ΗΠΑ δεν μπορεί να εξαφανιστεί εν μια νυκτί», υπογραμμίζει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο βρετανοϊσραηλινός πολιτικός αναλυτής και διαπραγματευτής  του Ισραήλ, κατά τη διάρκεια των συνομιλιών του Οσλο-Β,  επί πρωθυπουργίας Γιτζάκ Ράμπιν, και των διαπραγματεύσεων στην Τάμπα, επί πρωθυπουργίας Εχούντ Μπάρακ, Ντάνιελ Λέβι.

«Μέρος της απάντησης» στο ερώτημα «γιατί κατέρρευσε αμέσως το μνημόνιο κατανόησης (ΜoU)», μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, είναι η έλλειψη συνοχής και η απουσία σαφούς στρατηγικής από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, διευκρινίζει, κατά την τηλεδιάσκεψή μας. «Ο Τραμπ δεν ήξερε για ποιο λόγο έμπαινε στον πόλεμο με το Ιράν. Κι όταν υπέγραψε το μνημόνιο, που σε μεγάλο βαθμό υπαγορεύτηκε από το Ιράν, δεν κατάλαβε τι ακριβώς υπέγραφε. Το Ισραήλ, επειδή γνώριζε τι ήθελε και γιατί έσυρε στον πόλεμο τους Αμερικανούς, ήταν εξαρχής ο τιμονιέρης στον πόλεμο με το Ιράν», συνεχίζει ο πρόεδρος του προγράμματος ΗΠΑ/Μέσης Ανατολής (USMEP), ανεξάρτητου ινστιτούτου για την ειρήνη και την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή.

Μολονότι το μνημόνιο κατανόησης υπεγράφη, οι Ιρανοί παρέμειναν καχύποπτοι. «Δικαίως», σύμφωνα με τον Λέβι. «Οι Αμερικανοί, κατ’ αρχάς, δεν το τήρησαν στον Λίβανο.  Στο άρθρο 1 του μνημονίου αναφέρεται ρητώς ο τερματισμός των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα από τα εμπλεκόμενα μέρη και ο σεβασμός της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των κρατών, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Παρ’ όλα αυτά, το Ισραήλ διατήρησε την παρουσία του στον νότιο Λίβανο».

Στο μεταξύ, μόλις λίγες ημέρες μετά την υπογραφή του αμερικανο-ιρανικού μνημονίου κατανόησης, οι ΗΠΑ επέβλεψαν την υπογραφή μιας συμφωνίας μεταξύ του Ισραήλ και της κυβέρνησης του Λιβάνου, η οποία «ερχόταν σε άμεση αντίθεση με το μνημόνιο». Οι λόγοι αποδοχής της ισραηλινής κατοχής του νότιου Λιβάνου είναι κάτι που «η κυβέρνηση του Λιβάνου θα πρέπει να εξηγήσει», προσθέτει ο ειδικός. «Ηταν, δε, τόσο αποφασισμένη να εμποδίσει το Ιράν να διαπραγματευτεί ζητήματα κυριαρχίας του Λιβάνου, που παρέδωσε την κυριαρχία του τελικά στο Ισραήλ. Ο Λίβανος, πάντως, είναι που έδειξε καθαρά στους Ιρανούς ότι η Αμερική δεν υπήρξε ποτέ αληθινά σοβαρή κι αξιόπιστη».

Οι ΗΠΑ υπέσκαψαν και το άρθρο 5 του μνημονίου συνεργασίας, όπου καθορίζεται ο ιρανικός ρόλος για την εγγύηση της διέλευσης στα Στενά Ορμούζ, μέσω  επιχειρήσεων της Κεντρικής Διοίκησης Ναυτικού και Στρατού (CENTCOM), επισημαίνει ο αναλυτής. «Το Ιράν αντέδρασε, οπότε οι Αμερικανοί επέστρεψαν στη σημερινή πλήρη πολεμική κατάσταση. Σε αυτό το σημείο βρισκόμαστε».

Πόσο μπορεί να διαρκέσει η σύγκρουση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ; «Η θεμελιώδης εξίσωση δεν έχει αλλάξει. Δεν πρόκειται να κάνουν οι Αμερικανοί το Ιράν να συνθηκολογήσει με τους όρους τους. Ούτε πρόκειται να κερδίσουν τον πόλεμο από αέρος. Οπότε, είτε θα κλιμακώσουν τις επιθέσεις – κάτι που επίσης δεν θα λειτουργήσει –, είτε θα επιστρέψουν στο μνημόνιο κατανόησης – οπότε θα ανακύψουν τα ίδια προβλήματα, που προέκυψαν εξαρχής. Υπάρχει βεβαίως και το ενδεχόμενο αυτή τη φορά να αποχωρήσουν οι ΗΠΑ οριστικά από το Ιράν, χωρίς καν συμφωνία, λέγοντας  “κερδίσαμε”. Αυτό παραμένει μια ανοικτή επιλογή για τον Τραμπ. Αυτή τη στιγμή πάντως φαίνεται ότι βρίσκεται εγκλωβισμένος σε μια λούπα επανάληψης».

Αμφισβητείται πράγματι η παραδοσιακή σχέση Ισραήλ – ΗΠΑ, λόγω Ιράν; Αυτό σηματοδοτούν κι οι 103 ψήφοι βουλευτών του Δημοκρατικού Κόμματος υπέρ της τροπολογίας για τον αποκλεισμό της στρατιωτικής βοήθειας προς το Ισραήλ;

«Μολονότι πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι πρόκειται για μια άνευ προηγουμένου περίοδο στις σχέσεις Ισραήλ – ΗΠΑ  – όντως αμφισβητείται μέρος της σχέσης – δεν πρέπει να υποτιμούμε την έκταση και τη βαρύτητα  των δεκαετιών  στενότατης ευθυγράμμισης των δύο χωρών στην τεχνολογία, τη στρατιωτική βιομηχανία, την ιδεολογία. Δεν καταρρέουν αυτά από τη μια μέρα στην άλλη. Η επιρροή του Ισραήλ και του ισραηλινού λόμπι  στην Αμερική, φτάνοντας η Ουάσιγκτον στο σημείο να δυσκολεύεται να διακρίνει τα αμερικανικά από τα ισραηλινά συμφέροντα, δεν μπορεί να εξαφανιστεί εν μια νυκτί», εξηγεί ένας εκ των ιδρυτών της  J Street, εναλλακτικής, προοδευτικής πτέρυγας του ισραηλινού λόμπι στις ΗΠΑ.

Το Ισραήλ οδεύει σε εκλογές, τον Οκτώβριο. «Δεν υπάρχει όμως κανένας που να προσφέρει μια σημαντική εναλλακτική», υποστηρίζει ο Λέβι. «Το μόνο που θα μπορούσαμε να δούμε είναι μια νέα κυβέρνηση που τουλάχιστον θα κάνει ένα βήμα πίσω απ’ τη συνθήκη να βρίσκεται το Ισραήλ σε διαρκή πόλεμο. Για να αποκτήσει η οιονεί νέα κυβέρνηση ρεαλιστικές πολιτικές θέσεις,  θα πρέπει να τεθεί υπό πίεση. Αν αφεθεί στον αυτόματο, με άλλοθι ότι δεν είναι ο Μπίμπι, ο Σμότριτς, ο Γκβιρ κι ο εύθραυστος συνασπισμός τους, δεν θα προβεί σε αλλαγές, παρόλο που θεωρώ ότι μια νέα κυβέρνηση θα προσπαθήσει να διασφαλίσει τη βελτίωση των σχέσεων του Ισραήλ με τον υπόλοιπο κόσμο. Αλλά κάνοντας και πάλι τις ελάχιστες δυνατές μεταρρυθμίσεις».

Κάτι ολοσχερώς ανεπαρκές, τονίζει ο Λέβι, προκειμένου το Ισραήλ να εξασφαλίσει την ασφάλειά του. Πώς θα την επιτύγχανε; «Προχωρώντας σε ρυθμίσεις που θα λαμβάνουν υπόψη  τις νόμιμες θέσεις και της άλλης πλευράς, περιορίζοντας τις θέσεις του στο απολύτως αναγκαίο κι αποτάσσοντας ταυτόχρονα οποιοδήποτε μαξιμαλιστικό σχέδιο περί “Μεγάλου Ισραήλ”».

Το κρίσιμο ερώτημα, εν προκειμένω, συνεχίζει ο Λέβι, είναι το «κατά πόσο άλλες, έξωθεν δυνάμεις θα ασκήσουν πίεση στο Ισραήλ, κρατώντας το υπόλογο, αμφισβητώντας την ατιμωρησία του και περιορίζοντας το περιθώριο ελιγμών του. Κι όταν λέω “άλλες”, συμπεριλαμβάνω σε μεγάλο βαθμό τα περιφερειακά κράτη. Μπορούν να ενωθούν και να κρατήσουν μια  επαρκώς συντονισμένη και ισχυρή θέση;».

Ποιο από τα «μέτωπα», που το Ισραήλ διατηρεί ανοικτά, διαβλέπει ότι θα κλείσει δυσκολότερα; «Το Ισραήλ δεν είναι ο μόνος δρων, βεβαίως –αν και αποτελεί  ζήτημα το κατά πόσο θα μπορεί  να συνεχίσει να ενεργεί ατιμώρητα. Το Ιράν είναι ένας δρων που έχει τα δικά του δυνατά σημεία μόχλευσης. Αργά ή γρήγορα, τα δύο μέρη θα αναγκαστούν να καταλήξουν σε συμβιβασμούς. Στον Λίβανο έχουμε μια πολύ αδύναμη κυβέρνηση και μια εξαιρετικά διχασμένη χώρα. Αλλά, και πάλι, το Ισραήλ δεν έχει ως βασική κατευθυντήρια ιδεολογική αρχή του την εξάλειψη του Λιβάνου. Ως εκ τούτου, το αληθινά δυσεπίλυτο μέτωπο είναι ένα. Το Παλαιστινιακό. Σε αυτό ο Σιωνισμός έχει δείξει ότι δεν μπορεί να συνυπάρξει σε ένα  win-win σενάριο για τους Παλαιστίνιους. Δεν βοηθά εξάλλου κι η διχασμένη, διαβρωμένη παλαιστινιακή πολιτική πραγματικότητα.  Οπως το μνημόνιο κατανόησης και η συμφωνία για τη Γάζα δεν υπήρξε σοβαρή. Συντάχθηκε από τους Ισραηλινούς, κι η παλαιστινιακή πλευρά ήταν τόσο απεγνωσμένη να τερματίσει τη γενοκτονία και την πείνα, που απλώς συμφώνησε».