Μπορεί η ΑΙ να γράφει σουξέ…και να «εκσυγχρονίζει» το «Λυκόφως των Θεών»;

Ποιος είναι ο δημιουργός ενός τραγουδιού όταν αυτό έχει κατακτήσει τη συλλογική εμπειρία; Αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα το οποίο στην ουσία διευρύνει το πεδίο της συζήτησης με το ατέρμονο θέμα: είναι τέχνη η δημιουργία με ΑΙ;

Αφορμή για τη νέα ανάφλεξη δόθηκε με το «Rubberz» του Fenix Flexin το οποίο είναι μια από τις επιτυχίες του φετινού καλοκαιριού. Την ίδια στιγμή όμως έστησε και το ρινγκ της δημόσιας και ζωηρής αντιπαράθεσης, που βεβαίως δημιούργησε υποψίες ότι είναι προϊόν τεχνητής νοημοσύνης. Και γύρω από αυτή τη συζήτηση τέθηκαν ξανά τα ερωτήματα που αφορούν τα σύγχρονα εργαλεία παραγωγής, την έννοια, την αξία και ουσία της μουσικής δημιουργίας και αυθεντικότητας. Εννοείται ότι σε μια διευρυμένη κλίμακα οι προβληματισμοί δεν σχετίζονται μόνο με το μουσικό πεδίο αλλά την τέχνη γενικότερα.

Σχετικά τώρα με το «Rubberz» θα πρέπει να ειπωθεί πως από την πρώτη στιγμή ήταν ξέφρενη η εμπορική του επιτυχία, ωστόσο πολλοί ήταν εκείνοι που υποστήριξαν ότι υπάρχει μεγάλη απόσταση από ό,τι έχει ως δείγματα δημιουργίας μέχρι σήμερα ο Fenix Flexin. Για παράδειγμα οι αναφορές στο West Coast rap και κυρίαρχη η synth pop αισθητική με έντονες αναφορές στη δεκαετία του ’80. Ο λογαριασμός του καλλιτέχνη στο Ιnstagram είχε την ένδειξη του αρχείου Sonauto.mp3. Επίσης όσοι προσπάθησαν να αναπαράγουν το ύφος του κομματιού στο Treblo και τα αποτελέσματα κατέδειξαν αξιοσημείωτες ομοιότητες  στη μελωδία αλλά και τη δομή του στίχου. Ισως όμως τίποτα από όλα αυτά να μην έχει τόσο σημασία. ΑΙ δημιουργίες θα δημιουργούνται – με την ανθρώπινη καθοδήγηση βεβαίως. Το ερώτημα όμως που θα πρέπει ίσως ν’ απαντηθεί σχετίζεται με τη διαφάνεια και τη δήλωση του τρόπου που παρήχθη ένα έργο. Μήπως είναι απαραίτητη;

Τις έντονες αποδοκιμασίες του κοινού προκάλεσε η χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία του οπτικού υλικού της παράστασης «Λυκόφως των Θεών» του Ρίχαρντ Βάγκνερ, η οποία παρουσιάστηκε στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 150 χρόνια του Φεστιβάλ του Μπαϊρόιτ.

Εκτός από υλικό από παλαιότερες παραστάσεις του «Δαχτυλιδιού», η παραγωγή του τέταρτου και τελευταίου δράματος του μνημειώδους κύκλου «Το δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν» αξιοποίησε ιστορικές φωτογραφίες και εικόνες, μεταξύ των οποίων εκείνες του πρώην καγκελάριου της Γερμανίας Χέλμουτ Κολ και των Δίδυμων Πύργων.

Η ιδέα προέκυψε όταν οικονομικοί περιορισμοί ανάγκασαν τους διοργανωτές να εγκαταλείψουν το αρχικό σχέδιο να παρουσιάσουν, με αφορμή την επέτειο των 150 χρόνων του φεστιβάλ, και τα δέκα έργα που έγραψε ο Βάγκνερ για το Μπαϊρόιτ, μαζί με τον «Ριέντσι». Στο τέλος της παράστασης, το περασμένο Σάββατο, το κοινό αποδοκίμασε έντονα τον επιμελητή Μάρκους Λόμπες, παρά το γεγονός ότι οι μουσικοί και οι ερμηνευτές έτυχαν θερμής υποδοχής. Ο ειδικός στον Βάγκνερ, Μαρκ Μπέρι, χαρακτήρισε στο ιστολόγιό του τις αποδοκιμασίες ως «τις πιο δικαιολογημένες που έχω ζήσει ποτέ», προσθέτοντας: «Ηταν, πολύ απλά, η χειρότερη παραγωγή οποιουδήποτε έργου έχω δει στη ζωή μου. Είθε ο Υψιστος να μας φυλάξει όλους από το να ξανασυναντήσουμε ποτέ τον Μάρκους Λόμπες και την «επιμέλεια με τεχνητή νοημοσύνη» του». Από την πλευρά τους, οι «Financial Times» χαρακτήρισαν ολόκληρη την παραγωγή «μια ατελείωτη προβολή διαδοχικών εικόνων».

Το «Λυκόφως των Θεών» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Μπαϊρόιτ το 1876, ως το τέταρτο και τελευταίο μέρος του μεγαλεπήβολου κύκλου του Βάγκνερ «Το δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν».