Το Κυπριακό και ο μύθος των χαμένων ευκαιριών
Ο Κουρτ Βαλντχάιμ, ο Χαβιέρ ντε Κουέγιαρ, ο Μπούτρος Μπούτρος Γκάλι, ο Κόφι Ανάν, ο Μπαν Κι Μουν και, τέλος, ο νυν, απερχόμενος Αντόνιο Γκουτέρες, είχαν όλοι τους τέσσερα – τουλάχιστον – κοινά στοιχεία: πρώτον, διετέλεσαν άπαντες διά μακρόν Γενικοί Γραμματείς του ΟΗΕ, κατά σειρά από τις αρχές της δεκαετίας του ’70, μέχρι και σήμερα.
Δεύτερον, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, κάποια στιγμή όλοι τους θέλησαν να επιτύχουν την επίλυση του Κυπριακού, κυρίως ως εμβληματική πράξη τόσο της θητείας τους στον ΟΗΕ.
Τρίτον, απέτυχαν άπαντες παταγωδώς. Και, τέταρτον, πέραν της αποτυχίας τους στο Κυπριακό, δύσκολα θα μπορούσε ακόμα και ένας καλά ενημερωμένος άνθρωπος να θυμηθεί έστω και από μία σοβαρή επιτυχία τους επί μεγάλων διενέξεων.
Οταν ο Αττίλας εισέβαλε στην Κύπρο αφού πρώτα του άνοιξε τον δρόμο η εθνική προδοσία της ελληνικής χούντας, ο ΟΗΕ υπήρχε. Δεν ήταν σε θέση ούτε να αποτρέψει, ούτε να σταματήσει, ούτε καν να παγώσει την εισβολή, η οποία επεκτάθηκε αργότερα με δεύτερη μεγάλη επίθεση. Ούτε ποτέ άσκησε την παραμικρή επίδραση στην πολιτική της Τουρκίας στα Κατεχόμενα. Παρ’ όλα αυτά, συνέβαλλε στην αποτροπή της διεθνούς νομιμοποίησής τους: όμως, αν και ουσιώδης, η πραγματική αξία αυτού είναι μηδαμινή σε σχέση με την ίδια την παράνομη, παγιωμένη κατοχή.
Δεν χρειάζονται περισσότερα για να καταστεί σαφές ότι ο ΟΗΕ ουδέποτε θα επιλύσει το Κυπριακό. Είναι λοιπόν απορίας άξιο γιατί η Λευκωσία και η Αθήνα καλλιεργούν προσδοκίες ανύπαρκτων δήθεν «ευκαιριών», οι οποίες καταρρέουν πάντοτε ως χαμένες – τώρα, για πολλοστή φορά.
Τέτοιες ευκαιρίες ουδέποτε υπήρξαν: πώς να υπάρξουν; Είναι ποτέ δυνατόν η Τουρκία να εγκαταλείψει τα Κατεχόμενα για… τα μάτια ενός ΓΓ, ή όποιου άλλου; Αλλαξε έστω και για μία ώρα θέσεις στον μισό αιώνα της παράνομης κατοχής; Ναι, μα επί τα χείρω.
Πρέπει επιτέλους να γίνει κατανοητό ότι για την Τουρκία, το Κυπριακό λύθηκε το ’74. Και από τότε μέχρι σήμερα, τα Κατεχόμενα έχουν καταστεί τουρκική επαρχία που ουδεμία σχέση έχει με το παρελθόν – ακόμα και η πληθυσμιακή τους σύνθεση, όπως και το μέγεθός της, φρόντισαν να αλλοιωθεί ριζικά, περίπου ολοκληρωτικά: σχεδόν μετέτρεψαν τη Βόρεια Κύπρο σε μία στρατοκρατούμενη βαθιά ανατολή. Και ήδη πλησιάζουμε στο να συμπληρωθούν δύο γενιές…
Η πραγματικότητα είναι τραγική. Ομως η συνεχής αγνόησή της είναι όχι μόνο τραγικότερη μα και επικίνδυνη. Γι’ αυτό και η Κύπρος και, δίπλα της, η Ελλάδα, οφείλουν να σχεδιάσουν το μέλλον με βάση την πραγματικότητα. Να οικοδομήσουν μία Realpolitik για το Κυπριακό η οποία να μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική σε νέες βάσεις και κατευθύνσεις. Και επειδή η Ιστορία πάντοτε κάνει παράξενους κύκλους ασφαλώς να μην ξεχνούν. Ποτέ. Αλλά και να μην περιμένουν από άλλους: ουδείς τρίτος θα φέρει πίσω τα Κατεχόμενα. Αν είναι ποτέ να ελευθερωθούν, ένας και μόνο τρόπος υπάρχει: η ακριβής αντιστροφή της υποδούλωσής τους.