Τα δελφίνια χρησιμοποιούν εργαλεία για να ψαρέψουν – Ένα κόλπο που περνά από μητέρα σε μικρό (video)

Εργαλεία και τεχνολογικές καινοτομίες, από τα δόρατα και τον τροχό μέχρι τα smartphones και τα ρομπότ, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης ιστορίας. Η χρήση εργαλείων από τον άνθρωπο συνέβαλε στην κατάκτηση νέων περιβαλλόντων, στην ενίσχυση της επικοινωνίας και, τελικά, στη διαμόρφωση της ανθρώπινης εξέλιξης.

Ωστόσο, οι άνθρωποι δεν είναι οι μόνοι που χρησιμοποιούν εργαλεία. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Marine Mammal Science, τα δελφίνια μπορούν να χρησιμοποιούν κοχύλια για να κυνηγούν ψάρια. Μάλιστα, αυτή η έξυπνη συμπεριφορά φαίνεται πως μαθαίνεται από τις μητέρες τους.

Η αμφισβήτηση της ανθρώπινης αποκλειστικότητας

Η χρήση εργαλείων στο ζωικό βασίλειο είναι πολύ πιο διαδεδομένη απ’ ό,τι πιστεύεται.

Μία από τις πρώτες καταγεγραμμένες περιπτώσεις χρήσης εργαλείων από μη ανθρώπινα ζώα καταγράφηκε τη δεκαετία του 1960, όταν η πρωτευοντολόγος Jane Goodall παρατήρησε χιμπαντζήδες να χρησιμοποιούν κλαδιά για να ψαρεύουν τερμίτες από κορμούς δέντρων. Αυτή η ανακάλυψη ανέτρεψε την πεποίθηση πως η χρήση εργαλείων ήταν αποκλειστικό προνόμιο του ανθρώπου.

Έκτοτε, έρευνες έχουν δείξει ότι οι πρωτεύοντες χρησιμοποιούν πέτρες ως σφυριά για να σπάνε καρύδια και φρούτα.

Ερευνητές δελφινιών στη Δυτική Αυστραλία διαπίστωσαν πως τα δελφίνια χρησιμοποιούν σφουγγάρια σε σχήμα καλαθιού στη μύτη τους για να κυνηγούν σε βυθούς γεμάτους ερείπια. Τα σφουγγάρια λειτουργούν ως προστατευτικό κάλυμμα, βοηθώντας τα δελφίνια να αποφεύγουν τραυματισμούς κατά το κυνήγι ψαριών που κρύβονται ανάμεσα σε κοράλλια, κοχύλια και πέτρες.

Εξίσου εντυπωσιακές είναι οι παρατηρήσεις κορακιών στη Νέα Καληδονία, που φτιάχνουν γάντζους από κλαδιά και «μαχαίρια» από φύλλα για να βγάζουν προνύμφες από σχισμές δέντρων. Τα χταπόδια, επίσης, έχουν παρατηρηθεί να κουβαλούν καρύδες για να χτίσουν φορητά καταφύγια.

Αυτές είναι μόνο μερικές από τις πολυάριθμες παρατηρήσεις χρήσης εργαλείων από ζώα που έχουν καταγράψει οι επιστήμονες.

Ανακαλύπτοντας τη χρήση εργαλείων στη φύση

Κατά τη μελέτη τοπικών πληθυσμών δελφινιών στο Great Sandy Marine Park (Butchulla Country), στη νοτιοανατολική Κουίνσλαντ, η ερευνητική ομάδα εντόπισε τη χρήση εργαλείων από δελφίνια στη φύση.

Από το ερευνητικό σκάφος, παρατήρησαν δελφίνια της Ινδο-Ειρηνικής (Tursiops aduncus) να επιδίδονται σε «shelling», δηλαδή ένα κυνήγι όπου τα δελφίνια παγιδεύουν ψάρια μέσα σε μεγάλα άδεια κοχύλια, τα οποία στη συνέχεια ανυψώνουν στην επιφάνεια και στραγγίζουν για να φάνε το θήραμά τους.

Μεταξύ Ιουλίου και Οκτωβρίου 2025, καταγράφηκαν δύο ενήλικα θηλυκά δελφίνια να χρησιμοποιούν αυτή τη μέθοδο. Με κάμερες και drones, το ερευνητικό επιτελείο αποθανάτισε και τα δύο περιστατικά.

Οι παρατηρήσεις αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς το φαινόμενο είχε καταγραφεί προηγουμένως μόνο στον κόλπο Shark Bay της Δυτικής Αυστραλίας.

Συνομιλώντας με τοπικούς τουριστικούς φορείς, οι ερευνητές πληροφορήθηκαν πως το shelling είχε παρατηρηθεί και φωτογραφηθεί στο Great Sandy Marine Park το 2013 και το 2019. Οι παλαιότερες αυτές καταγραφές δείχνουν πως η συμπεριφορά αυτή υπάρχει στην περιοχή εδώ και αρκετά χρόνια, αλλά είχε περάσει απαρατήρητη λόγω της περιορισμένης έρευνας.

Οι μητέρες ως κύριες δασκάλες

Τα δεδομένα από την Κουίνσλαντ δείχνουν ότι δελφίνια σε αντίθετες πλευρές της Αυστραλίας (σε απόσταση άνω των 6.000 χιλιομέτρων) έμαθαν να χρησιμοποιούν εργαλεία με τον ίδιο τρόπο, πιθανότατα ανεξάρτητα το ένα από το άλλο.

Αυτό αναδεικνύει τη νοημοσύνη και την καινοτομία των δελφινιών. Εφόσον η συμπεριφορά αυτή έμεινε αδημοσίευτη για πάνω από μία δεκαετία, προκύπτει το ερώτημα: Μήπως συμβαίνει και σε άλλες περιοχές της Αυστραλίας ή του κόσμου χωρίς να το γνωρίζουμε;

Η ομάδα των ερευνητών παρατήρησε και κάτι ακόμη πιο εντυπωσιακό.

Το μικρό του δεύτερου θηλυκού, που παρατηρήθηκε τον Οκτώβριο 2025, πήρε το κοχύλι μέσα σε λίγα λεπτά αφότου το άφησε η μητέρα του. Το βίντεο καταγράφει το μικρό να κρατά το κοχύλι στην επιφάνεια του νερού, μιμούμενο τη μητέρα του, με ένα ψάρι να κρέμεται από το κοχύλι.

Αυτή η καταγραφή αποτελεί την πρώτη πιθανή απόδειξη κοινωνικής μετάδοσης μέσω της μητέρας, όπου το μικρό μαθαίνει τη μέθοδο παρατηρώντας την.

Το εύρημα συμφωνεί με άλλες εξειδικευμένες τεχνικές αναζήτησης τροφής, όπως η συλλογή σφουγγαριών. Καθώς τα μικρά εξαρτώνται από τις μητέρες τους για μεγάλο διάστημα, έχουν αρκετό χρόνο να μάθουν από αυτές.

Έτσι, όπως συμβαίνει και στους ανθρώπους, οι μητέρες φαίνεται να διαδραματίζουν τον σημαντικότερο ρόλο ως πρώτοι και βασικοί δάσκαλοι για τα μικρά τους.

Κόλπο ή επιβίωση;

Γιατί όμως κάποια δελφίνια χρησιμοποιούν κοχύλια; Είναι μια ευκαιριακή μέθοδος που τα βοηθά στο κυνήγι; Μήπως μειώνει τον ανταγωνισμό για τροφή μεταξύ τους, αξιοποιώντας μια ειδική δεξιότητα; Ή είναι απλώς ένα εντυπωσιακό κόλπο;

Πολλά παραμένουν άγνωστα και οι ερευνητές ελπίζουν ότι με τον χρόνο θα δοθούν απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά.

Προς το παρόν, το μόνο βέβαιο είναι πως ορισμένα δελφίνια στην Αυστραλία εφαρμόζουν το shelling και αυτή η καινοτόμος χρήση εργαλείων διαδίδεται από άτομο σε άτομο μέσω της μάθησης.