Έρχονται μεγάλες αλλαγές για τα μετρητά – Η νέα εποχή περνάει από την Ευρώπη, τι θα ισχύει για τα ATM

Για δεκαετίες αποτελούσε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σημεία κάθε τραπεζικού καταστήματος και κάθε εμπορικού δρόμου. Το ΑΤΜ έφερε μια μικρή επανάσταση στις συναλλαγές, επιτρέποντας στους πολίτες να αποκτούν πρόσβαση στα χρήματά τους 24 ώρες το εικοσιτετράωρο. Τώρα, όμως, η ίδια η ψηφιακή επανάσταση που κάποτε το έκανε απαραίτητο αρχίζει να αμφισβητεί το παραδοσιακό μοντέλο λειτουργίας του.

Η αλλαγή ξεκινά δυναμικά από τη Γαλλία. Τέσσερις μεγάλες τραπεζικές μάρκες – BNP Paribas, Société Générale, Crédit Mutuel και CIC – συνεργάζονται για τη δημιουργία ενός κοινού δικτύου νέας γενιάς, των λεγόμενων Cash Services.

Η λογική είναι απλή: αντί κάθε τράπεζα να συντηρεί το δικό της δίκτυο ΑΤΜ, με σημαντικό κόστος για ανεφοδιασμό, ασφάλεια, τεχνική υποστήριξη και μεταφορά μετρητών, οι τράπεζες μοιράζονται τις ίδιες υποδομές.

Μέσα στο 2026 προβλέπεται να λειτουργούν στη Γαλλία περίπου 7.000 σημεία Cash Services, τόσο μέσα σε τραπεζικά καταστήματα όσο και σε ανεξάρτητες τοποθεσίες. Παράλληλα, περίπου 3.000 συμβατικά ΑΤΜ αναμένεται να αποσυρθούν, κυρίως από αστικές και περιαστικές περιοχές όπου σήμερα υπάρχουν επικαλυπτόμενα δίκτυα.

Ένα μηχάνημα για τέσσερις τράπεζες

Τα νέα σημεία δεν είναι απλώς κοινά ΑΤΜ. Προσφέρουν περισσότερες λειτουργίες από την παραδοσιακή ανάληψη μετρητών.

Ο πελάτης τοποθετεί την κάρτα του και το σύστημα αναγνωρίζει αυτόματα σε ποια από τις συνεργαζόμενες τράπεζες ανήκει, εμφανίζοντας το αντίστοιχο περιβάλλον συναλλαγών.

Εκτός από αναλήψεις, θα είναι δυνατές καταθέσεις μετρητών και επιταγών, ενώ για τους πελάτες των τραπεζών που συμμετέχουν στο κοινό δίκτυο δεν προβλέπεται πρόσθετη επιβάρυνση επειδή χρησιμοποιούν μηχάνημα που παλαιότερα θα ανήκε σε διαφορετική τράπεζα.

Πίσω από την αλλαγή βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη μεταμόρφωση των πληρωμών.

Το φυσικό χρήμα εξακολουθεί να χρησιμοποιείται και να παραμένει απαραίτητο για εκατομμύρια Ευρωπαίους, όμως η καθημερινή χρήση του περιορίζεται καθώς οι καταναλωτές στρέφονται στις κάρτες και, όλο και περισσότερο, στις ανέπαφες πληρωμές μέσω smartphone, smartwatch ακόμη και «έξυπνων» δαχτυλιδιών.

Όσο μειώνονται οι επισκέψεις στα ΑΤΜ τόσο δυσκολότερο γίνεται για τις τράπεζες να δικαιολογήσουν οικονομικά χιλιάδες ξεχωριστά μηχανήματα που βρίσκονται σε μικρή απόσταση μεταξύ τους.

Λιγότερα ΑΤΜ, όχι τέλος στα μετρητά

Η γαλλική αλλαγή, πάντως, δεν σημαίνει κατάργηση των μετρητών ούτε εξαφάνιση της δυνατότητας ανάληψης. Πρόκειται περισσότερο για ενοποίηση των τραπεζικών υποδομών: λιγότερα μεμονωμένα μηχανήματα, αλλά περισσότερες υπηρεσίες από κάθε κοινό σημείο.

Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη σημασία του γαλλικού πειράματος για την υπόλοιπη Ευρώπη. Εάν αποδειχθεί ότι τέσσερις ανταγωνιστικές τράπεζες μπορούν να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά μια κοινή υποδομή μετρητών, το μοντέλο μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα και για άλλες ευρωπαϊκές αγορές.

Το κρίσιμο ζήτημα θα είναι η πρόσβαση. Η μείωση του αριθμού των ΑΤΜ μπορεί να είναι οικονομικά λογική για τις τράπεζες, αλλά δημιουργεί προβλήματα όταν αφορά ηλικιωμένους, ανθρώπους που δεν χρησιμοποιούν ψηφιακές πληρωμές ή κατοίκους μικρότερων και απομακρυσμένων περιοχών.

Γι’ αυτό η επόμενη γενιά τραπεζικών δικτύων θα πρέπει να λύσει μια δύσκολη εξίσωση: να μειώσει το κόστος χωρίς να μετατρέψει την πρόσβαση στα μετρητά σε πολυτέλεια.

Το παραδοσιακό ΑΤΜ, λοιπόν, ίσως να μη βρίσκεται ακόμη μπροστά στο τέλος του. Βρίσκεται όμως μπροστά στη μεγαλύτερη αλλαγή του από τότε που εμφανίστηκε στους δρόμους των ευρωπαϊκών πόλεων.