Προς πρόωρες εκλογές στην Τουρκία;
Η συνάντηση του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του δημάρχου της Άγκυρας Μανσούρ Γιαβάς, στις 9 Σεπτεμβρίου, υπήρξε σαφώς το γεγονός που κυριάρχησε στην τουρκική εσωτερική πολιτική την περασμένη εβδομάδα. Η πλειονότητα των αναλυτών ερμήνευσε τη συνάντηση ως προσπάθεια του κυβερνητικού συνασπισμού να παρέμβει στις πολιτικές ζυμώσεις πέραν του πολιτικού του χώρου.
Ο Μανσούρ Γιαβάς παραμένει ο δημοφιλέστερος πολιτικός της αντιπολιτεύσεως, ο οποίος εξακολουθεί να ασκεί τα καθήκοντά του απερίσπαστος από δικαστικές περιπέτειες. Εμφανίζεται επίσης από την πλειονότητα των δημοσκοπήσεων ως ο καταλληλότερος υποψήφιος της αντιπολιτεύσεως για τις προσεχείς προεδρικές εκλογές, καθώς οι δημοσκοπήσεις τον παρουσιάζουν να έχει σταθερό προβάδισμα επί του προέδρου Ερντογάν. Ενδιαφέρουσα είναι και η ουδετερότητα που έχει τηρήσει στις καταιγιστικές εξελίξεις στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως, στο οποίο σημειωτέον είναι και μέλος.
Ο Γιαβάς απέφυγε να λάβει θέση υπέρ του Οζγκιούρ Οζέλ, όταν αυτός απομακρύνθηκε με δικαστική απόφαση από την ηγεσία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) και υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει το CHP και να ιδρύσει το «Νέο Κόμμα». Αντιθέτως, προτίμησε να παραμείνει μέλος του CHP χωρίς πάντως να εκφράζει τη σαφή υποστήριξή του προς τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου και τη νέα ηγεσία του CHP.
Υπό τις συνθήκες αυτές σκοπός της συναντήσεως θεωρήθηκε όχι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Άγκυρα και η συνεργασία κυβερνήσεως και δήμου, αλλά η αποτροπή μιας υποψηφιότητος Γιαβάς στις προσεχείς προεδρικές εκλογές. Μια απόφαση του Γιαβάς να παραμείνει στον δήμο της Αγκυρας μέχρι τη λήξη της θητείας του τον Μάρτιο 2027 πιθανότατα θα τον απάλλασσε από τις δικαστικές περιπέτειες, οι οποίες έπληξαν όλους τους δημάρχους της αντιπολιτεύσεως, οι οποίοι αρνήθηκαν να συνεργασθούν με τον κυβερνητικό συνασπισμό. Θα στερούσε όμως από την αντιπολίτευση τον υποψήφιο με τις μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας κατά τις προσεχείς εκλογές.
Εν τω μεταξύ, οι δικαστικές περιπέτειες της αντιπολιτεύσεως συνεχίζονται. Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο απέστειλε έγγραφη προειδοποίηση για την ύπαρξη «απαράδεκτης συγχύσεως» μεταξύ του ονόματος του «Νέου Κόμματος» (Yeni Parti) και του προϋφισταμένου αλλά πολιτικώς ανυπάρκτου «Κόμματος Καινοτομίας» (Yenilik Partisi). Τούτο μπορεί να σημαίνει ότι το «Νέο Κόμμα» μπορεί να υποχρεωθεί σε μετονομασία εντός των προσεχών εβδομάδων, ενώ ήδη πολλοί ψηφοφόροι του είχαν θεωρήσει την ονομασία του στερουμένη εμπνεύσεως.
Τούτων δεδομένων, η αιφνιδιαστική αναφορά του προέδρου Ερντογάν κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην ιδιαίτερη πατρίδα του στις προσεχείς εκλογές και την ανάγκη «να υπερπηδηθεί το εμπόδιό τους» έφεραν πάλι στο προσκήνιο σενάρια περί πρόωρων εκλογών. Η επίκληση της αναθεωρήσεως του Συντάγματος μπορεί να αποτελέσει πρόσχημα για τη συγκέντρωση της αναγκαίας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας για την προκήρυξη πρόωρων εκλογών. Αυτή σκοπό θα έχει να εκμεταλλευθεί τη διάσπαση της αντιπολιτεύσεως, αλλά και την εξασθένηση που έχουν επιφέρει τα δικαστικά πλήγματα στο ηθικό και τη λειτουργικότητα των αντιπολιτευομένων πολιτικών δυνάμεων.
Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ.