Құқық бұзушылықтың фото және видеосы үшін сыйақы: оны Астана мен Алматыда қалай алуға болады?
Қазақстандықтарға құқық бұзушылықтарды анықтауға көмектескені үшін ақшалай сыйақы беріледі. Мұндай ережелер еліміздің 13 өңірінде қабылданды. Tengrinews.kz қанша сыйақы алуға болатынын және ол үшін не істеу керектігін анықтап көрді.
Не үшін ақша алуға болады?11 шілдеден бастап Астанада құқық бұзушылықтарды анықтауға және олардың алдын алуға көмектесетін азаматтарды көтермелеудің жаңа ережелері күшіне енді.
Ережелер тұрғындардың қатысуының екі түрлі формасын қарастырады.
Біріншісі – полицияға ресми түрде көмектесетін қоғамдық көмекшілер үшін.
Екіншісі – заң бұзушылыққа куә болып, фото немесе видео жіберген қарапайым азаматтар үшін.
Екінші жағдайда адам ақшалай сыйақы алуға үміткер бола алады. Ол құқық бұзушыдан өндірілген айыппұл сомасынан есептеледі. Ең жоғары төлем – 20 АЕК. 2026 жылы бұл 86 500 теңгені құрайды.
Бірақ жіберілген әрбір фото немесе видео үшін ақша автоматты түрде аударылмайды.Қандай видео үшін төлем жасалуы мүмкін?
Уәкілетті орган алдымен заң бұзушылықты растауы тиіс. Сонымен қатар өтініш берушінің материалдары ақпараттың алғашқы дереккөзі болуы шарт.
Бұл дегеніміз – азаматтың хабарламасына дейін заң бұзушылықты автоматты камералар, полиция қызметкерлері, басқа да лауазымды тұлғалар немесе үшінші тұлғалар тіркемеген болуы керек.
Елорда әкімдігі құқық бұзушылықты материалдар бойынша нақты не болғанын, қай жерде және қашан болғанын түсінуге болатындай етіп түсіруді ұсынады.
"Фото және видеожазбаларда әкімшілік құқық бұзушылық оқиғасы, оның жасалған күні, уақыты мен орны, сондай-ақ жергілікті жерге немесе тиісті нысанға қатысын анықтауға мүмкіндік беретін бағдарлар дәйекті түрде тіркелуі ұсынылады", – деп түсіндірді әкімдіктегілер.
Ережеде бір адамнан келетін хабарламалар санына шектеу қойылмаған.
Ақшаны қалай алуға болады?
Заң бұзушылық туралы бір ғана хабарлама жеткіліксіз. Сыйақы алу үшін адам тиісті әкімшілік істер санатын қарайтын мемлекеттік органға өтініш беруі керек.
Анықтама: Мысалы, егер құқық бұзушылық полицияның құзыретіне жататын болса, өтініш ішкі істер органдарына жолданады. Егер істі басқа мемлекеттік орган қараса, сонда жүгіну қажет.
Анонимді хабарламалар ақшалай сыйақы алуға құқық бермейді.
Бұдан кейінгі механизм былайша өрбиді: мемлекеттік орган материалдарды тексеріп, заң бұзушылықты растайды, әкімшілік іс бойынша қаулы күшіне енеді, құқық бұзушы айыппұлды толық төлейді, ал уәкілетті орган материалдарды аудандық комиссияға жолдайды.
Кейін комиссия азаматты көтермелеу немесе көтермелемеу туралы және оған қандай сома тағайындау керектігін шешеді.
Астанада біреу ақша алып үлгерді ме?
Ережелердің қолданысқа енгеніне бір ай болса да, әкімдіктің жауап берген сәтіне дейін аудандық комиссиялар өтінімдерді әлі қараған жоқ.
"Ережелер күшіне енгеннен кейін азаматтарды көтермелеу туралы ұсыныстар аудандық комиссиялардың қарауына енгізілген жоқ, бұл мәселелер бойынша отырыстар өткізілмеді", – деп хабарлады әкімдік.
Тек ақша емес
Ақшалай төлем – көтермелеудің бір ғана нұсқасы. Сондай-ақ тұрғынға алғыс жариялануы, грамота берілуі, оқуға жіберілуі немесе жұмыс не оқу орны бойынша көтермелеуге ұсынылуы мүмкін.Қосқан елеулі үлесі үшін адам мемлекеттік наградаға немесе құрметті атаққа ұсынылуы мүмкін.
Полицияның қоғамдық көмекшілері – бөлек механизм
Сондай-ақ Астана қаласының полиция департаменті полицияның ресми қоғамдық көмекшілерін көтермелеу туралы бөлек айтып берді.
Олар үшін заң бұзушылық туралы бір ғана хабарлама жеткіліксіз.
"Қажетті шарт – азаматтың полицияның қоғамдық көмекшісі деген ресми мәртебесінің болуы, сондай-ақ құқық бұзушылықтың алдын алуға, анықтауға және жолын кесуге қатысқанының құжатпен расталуы", – деп хабарлады Астана қалалық ПД.
Мұндай көмекшінің қатысуын учаскелік инспектор растайды. Тоқсан қорытындысы бойынша ол рапорт толтырып, онда адамның қандай көмек көрсеткенін және заң бұзушылықты анықтауға немесе жолын кесуге қалай қатысқанын көрсетеді.
Полиция қоғамдық көмекшілерді материалдық көтермелеуді тоқсанына бір рет жүргізеді.
"Материалдық көтермелеу мөлшері полицияның қоғамдық көмекшісінің құқық бұзушылықты анықтауға және жолын кесуге қатысу деңгейі ескеріле отырып белгіленеді", – деп хабарлады ПД.
Анықтама: Сондай-ақ полицияда азаматтардың хабарламалары көбінесе қоғамдық тәртіпті бұзуға, абаттандыру және сауда ережелеріне, сондай-ақ ЖҚЕ-ге қатысты екенін нақтылады.
Бұл Алматыда қалай жұмыс істейді?
Осыған ұқсас механизм Алматыда да қолданылады. Әкімдік азаматтарды көтермелеу ережелерін 2026 жылғы 23 маусымда бекітті.
Мұнда да әрбір фото немесе видео үшін автоматты түрде ақы төленбейді. Шешімді арнайы комиссия қабылдайды, ал материалдарды оған полиция жолдайды.
Ең жоғары төлем – 20 АЕК, бұл 2026 жылы 86 500 теңгені құрайды. Қаражатты жергілікті бюджеттен Алматы қаласының Полиция департаменті төлейді.
Ақшалай сыйақыдан бөлек, тұрғындарға алғыс жариялануы, грамота берілуі, оқуға жолдама алуы немесе өзге де марапаттарға ұсынылуы мүмкін.
Ережелер тағы қай өңірлерде қолданылады?ІІМ Tengrinews.kz-ке берген мәліметіне сүйенсек, Қазақстанның 13 өңірінде азаматтарды көтермелеу туралы қаулылар қабылданып қойған:
Астана және Алматы қалалары;
Ақтөбе облысы;
Алматы облысы;
Атырау облысы;
Батыс Қазақстан облысы (БҚО);Қарағанды облысы;Қостанай облысы;Қызылорда облысы;
Маңғыстау облысы;
Павлодар облысы;
Түркістан облысы;
Жетісу облысы.
Бұл ретте көтермелеудің нақты шарттары мен мөлшері әртүрлі болуы мүмкін: оны әкімдіктер белгілейді.ІІМ 13 тамыздағы жағдай бойынша тағы жеті өңірде жобалар әділет органдарында келісілуден өтіп жатқанын атап өтті.