Кім маңыздырақ - анасы ма, әлде жұбайы ма? Психологтар бұған үйлену тойындағы торттың қандай қатысы барын түсіндірді
Неге үйлену тойы пікірталас алаңына айналады?
Үйлену тойының торты отбасылық дауға көбіне дәмін татып үлгермей жатып-ақ себеп болып жатады. Әлеуметтік желілерде дәстүрлі торт кесу кезінде күйеу жігіт алғашқы тілімді қалыңдыққа емес, анасына берген видеолар жиі талқыланады.
@alisher.konysbaevv Алдын ала шешып алмай ма?) #свадьба #торт ♬ түпнұсқа дыбыс - Alisher Konysbaev
@ainagulfursova #рекомендации #рек #fyp ♬ түпнұсқа дыбыс - Aina_Kisa
Педагог-психолог Арзу Ниязова мұндай даулардың астарында отбасы туралы әртүрлі түсінік арасындағы терең қақтығыс жатуы мүмкін деп есептейді.
Бір жағынан, үлкендерге ерекше рөл берілетін және ата-анаға деген құрмет той салты арқылы көрініс табатын дәстүрлі модель бар. Екінші жағынан - үйленгеннен кейін жұп дербес отбасын құрып, ережелерін өздері белгілейтін заманауи көзқарас бар.
"Мұнда екі әлем түйіседі: үлкендер ереже орнататын патриархалдық тәсіл және жұп дербес отбасын құратын эгалитарлық тәсіл. Дегенмен, салауатты ұстаным бәсекелестікті мүлдем жоққа шығарады: ана мен әйелдің рөлі әртүрлі, бірақ маңыздылығы жағынан тең", - деп атап өтті ол.
Алғашқы тілім - бұл расында мәртебе мәселесі ме?
Міндетті емес.
Арзу Ниязованың айтуынша, кейбіреулер үшін алғашқы тілімді анасына беру - бала кезден таныс сценарийді қайталайтын дағдылы қимыл ғана. Адам бұл әрекет өз тойында қандай мағынаға ие болатыны туралы ойланбауы да мүмкін.
Бірақ қалыңдық үшін жағдай басқаша көрінуі мүмкін.
"Көбінесе бұл - дәстүрлер инерциясы. Бірақ логикалық қайшылық туындайды: егер үйлену тойы жаңа қоғам бірлігінің туған күні ретінде көрсетілсе, онда символдық бастау жас жұбайлардың өзіне тиесілі болуы керек", - деп түсіндірді сарапшы.
Психолог-педагог Динара Шардарбекова тағы бір жайтқа назар аударды. Егер ата-анамен қарым-қатынас бұған дейін бақылаумен, сынмен немесе өкпе-ренішпен қатар жүрсе, кейбір әрекеттер әлдеқайда ауыр қабылдануы мүмкін.
Мұндай жағдайда анасына көрсетілген символдық ишара алғыс ретінде емес, қалыптасқан қарым-қатынас моделінің жалғасы ретінде қабылдануы мүмкін. Сондықтан торттың алғашқы тіліміне реакция рәсімнің өзіне ғана емес, әр адамның оған қандай мағына беретініне де байланысты.
Торт үшін отбасылық тартысты қалай болдырмауға болады?
Егер торттың алғашқы тіліміне қатысты дәстүр отбасылық дауға ұласу қаупін тудырса, сарапшылар тараптарды татуластырудың үш тиімді нұсқасын ұсынады:
"2 алғашқы тілім": бірі - күйеу жігіттің ата-анасына, екіншісі - қалыңдықтың ата-анасына, үшіншісі - өздеріне. Бәрі риза.
"Символдық тілім": ата-аналарға алғыс сөздерімен бөлек шағын бенто-торт беріледі. Ал үлкен тортты өздеріңіз кесіп, жейсіздер.
"Басқаша айту": асабадан "беріңіз" емес, "сіздерді өсірген жандарға жылулық сыйлаңыздар" деп айтуын сұраңыз. Мағынасы бірден өзгереді.
"Мәселе тортта емес. Мәселе - сіз оған беретін мағынада. Егер сіз тілімді сүйіспеншілікпен және алғыспен берсеңіз - бұл ұрпақтар арасындағы байланысты нығайтады. Некеде ең бастысы алғашқы тілімнің кімге бұйырғаны емес. Бастысы - келісе білуді және бір-бірін ести білуді үйрену", - деп атап өтті Динара Шардарбекова.
Мұндай жағдайда күйеу жігіт не істеуі керек?
Арзу Ниязованың пікірінше, кез келген дағдарыстық жағдайда салауатты теңгерімді сақтауға көмектесетін отбасылық психологияның алтын ережесі - рөлдерді бөлу.
"Ер адам біреудің жағына шығуға немесе екіншісінің мүддесіне нұқсан келтіріп біреуге жағуға тырысқанда, шиеленіс тек арта түседі. Олардың әрқайсысының ер адамның өмірінде өзіндік ерекше және алмастырылмайтын рөлі бар, сондықтан олар бірінші орын үшін күреспеуі керек", - деп атап өтті маман.
@goldenlady_2201 #арманындағытой #отбасыөмірмәні #fypシ゚ #енеменкелін #әйелдердіңжөнібөлек ♬ түпнұсқа дыбыс - ꧁ ????????????????????????_????????????????ツ ꧂
Ренішсіз және талап қоюсыз қалай келісуге болады?
Бұл кеңестер қарапайым көрінгенімен, олардың мәні өзгермейді: ер адамның өміріндегі әрбір әйелдің өз бірегей рөлі бар. Ана - ана болып қалады, ал әйелі - өмірлік серігіне айналады, сондықтан бірінің екіншісінің орнын басуға тырысуының еш қажеті жоқ.
"Егер үйлену тойы расында жаңа отбасының туған күні болса, онда символдық түрде мерекелік торттың алғашқы тілімін жас жұбайлардың өздері кесіп, жегені логикаға көбірек сай келеді. Дегенмен, егер отбасылардың бірінде өзіндік ерекше дәстүр қалыптасқан болса, оны сақтап, бағдарламаға үйлесімді түрде қосуға болады", - деп түйіндеді Арзу Ниязова.
Мұндағы басты ереже қарапайым: барлық даулы тұстарды тойға дейін талқылап алу керек. Салт-дәстүр, туыстардың не күтетіні мен жеке шекара туралы әңгіме қонақтар банкет залына жиналмай тұрып, ал жақындардың бірі өзін шеттетілгендей немесе қорланғандай сезінбес бұрын айтылуы тиіс. Психологтар дауға дейін келісе білу - жас отбасының алғашқы әрі сенімді іргетасы екенін атап өтті.
Тағы оқыңыз: Қазақтың тойы. Дәстүрдің мәнін қалай сақтап қалуға болады?
Арзу Ниязова - әлеуметтік педагог және педагог-психолог. Абай атындағы ҚазҰПУ-ды және "Педагог-психолог" мамандығы бойынша магистратураны бітірген. Балалармен және жасөспірімдермен жұмыс істеу тәжірибесі бар, девиантты мінез-құлықтың алдын алумен, эмоционалдық жағдаймен және коммуникативтік дағдыларды дамытумен айналысады.