Сарнавишти партовгоҳҳои заҳрогини Тоҷикистон номаълум мемонад

Оҷонси Байналмилалии Энержии Атомӣ Барномаи нави стратегии идомаи ҳамкориҳо бо се кишвари Осиёи Марказӣ барои безарар кардани партовгоҳҳои уран дар ин кишварҳоро нашр кардааст.

Бар асоси барнома, ки рӯзи 14-уми январ худи оҷонсӣ аз он хабар дод, Тоҷикистону Қирғизистон ва Узбекистон дар заминаи муҳофизат ва безарар кардани партовгоҳҳои хатарноки моддаҳои атомӣ баҳра хоҳанд бурд. Барномаи ҳамкорӣ барои безиён кардани партовгоҳҳои уран то соли 2030 аст. Бар тибқи он Оҷонси Байналмилалии Энержии Атомӣ ба се кишвар дар муҳофизати амни партовҳо, корхонаҳо ва конҳои собиқи истихроҷ ва коркарди уран мадад мерасонад, ки то солҳои 1990 дар аҳди Иттиҳоди Шӯравии собиқ фаъолият доштанд ва бидуни риояи меъёрҳои бехатарӣ ва безарарсозӣ гузошта шуда буданд.

Ҳилдегард Ванденҳов, намояндаи оҷонсӣ гуфтааст, барномаи нав, ки идомаи ҳамкориҳо аз соли 2017 аст, “ба тақвияти имконоти фаннӣ, молиӣ ва кадрӣ барои мудирияти дарозмуддати маконҳои безараршуда тамаркуз мекунад.” То кунун дар Осиёи Марказӣ аз ҷумла партовгоҳҳои Мингкуш ва Шекафтар дар Қирғизистон, Чоркесар ва Янгиобод дар Узбакистон безарар карда шудаанд, аммо ба гуфтаи оҷонсӣ вазъ дар Тоҷикистон вазъ печида боқӣ мемонад.

Дар партовгоҳи азими моддаҳои радиоактив дар мавзеи Истиқлол дар Суғд кор қисман иҷро шудаанд ва дар партовгоҳи азими дигар бо номи Деҳмой дар шаҳри Бӯстон ҳоло корҳо оғоз наёфтаанд. Оҷонси Байналмилалии Энержии Атомӣ гуфтааст, ки бидуни сармоягузории иловагӣ аз Бонки Аврупоии Тавсиа ва Рушд анҷоми ин ду тарҳ дар Тоҷикистон зери суол меравад.

Вилояти Суғд аз замони Шӯравӣ ва баҳрабардории Русия аз конҳои урани инҷо, 10 партовгоҳ мерос гирифтааст, ки бар пояи омори расмӣ, дар онҳо 55 миллион тонна моддаҳои радиоактив нуҳуфтаанд. Бе нигоҳубини дуруст ва ё зери хок накардани партовгоҳҳо хатари олуда шудани муҳити зист ва гирифтории мардуми атроф ба бемориҳои хатарнок зиёд боқӣ мемонад.