Эрон Трамп таклифини қабул қилиб, Ҳўрмуз бўғозида тинчликка эришди
Жаҳон сиёсий аренасидаги кескинликлар авж олаётган бир пайтда, Эрон расман тинчлик йўлини танлади. Ислом Республикаси ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчи Трампнинг баёнотига расмий муносабат билдириб, агар АҚШ Эронга қарши ҳарбий ҳаракатларни тўхтатса, Теҳрон ҳам ўзининг мудофаа амалиётларини тўхтатишга тайёрлигини маълум қилди.
Вазирнинг баёнотига кўра, кейинги икки ҳафта мобайнида Ҳўрмуз бўғози орқали хавфсиз ўтиш жараёни «Эрон қўшинлари билан мувофиқлаштирилган ҳолда ва техник чекловларни ҳисобга олган ҳолда» амалга оширилади. Бу эса минтақадаги барқарорлик ва савдо йўлларининг хавфсизлигини таъминлашга қаратилган қадам ҳисобланади.
Associated Press нашри музокаралар жараёнидан хабардор манбаларга таяниб хабар беришича, Теҳрон бу икки ҳафта ичида Эрон ва Ўмон бўғозидан ўтаётган кемалардан транзит тўловларини талаб қилишни давом эттириши мумкин. Бу орқали мамлакат стратегик назоратини сақлаб қолиш ва сув йўлларини хавфсиз тарзда бошқаришга интилади.
Эрон миллий хавфсизлик кенгаши баёнотида айтилишича, Трампнинг таклифини қабул қилиши билан Ислом Республикаси «умидсиз таҳдидлар ва алдовлардан воз кечди». Шу билан бирга, мамлакат душманлари «Эрон халқига қарши олиб борилган адолатсиз ва қонунга зид урушда тарихий мағлубиятга учрагани» таъкидланди. Баёнотда эътироф қилинишича, Эрон «катта ғалабага эришди ва жиноятчи АҚШни ўзининг ўн банддан иборат режасини қабул қилишга мажбур қилди».
Ушбу келишув доирасида АҚШ қуйидаги вазифаларни ўз зиммасига олди: Эронга ҳужум қилмаслик, Ҳўрмуз бўғози устидан Эрон назоратини сақлаб қолиш, уранни бойитиш ҳуқуқини эътироф этиш, барча бирламчи ва иккиламчи санкцияларни бекор қилиш, БМТ Хавфсизлик кенгаши резолюцияларини тўхтатиш, товон тўлаш, АҚШ ҳарбий кучларини минтақадан олиб чиқиш ва барча фронтлардаги ҳарбий ҳаракатларни, хусусан Ливандаги қаршилик ҳаракатларига қарши курашни тўхтатиш.
Ҳозирча АҚШ томонидан ушбу режадаги муайян талаблар бўйича расмий баёнот берилмади. Аммо Эроннинг бу қадами минтақада тинчликка ва иқтисодий фаолликнинг ортишига йўл очиши, шунингдек, глобал сиёсатда янги баҳс ва музокаралар учун замин яратиши мумкинлиги айни ҳақиқатдир.
Таъкидлаш жоизки, бу воқеа Жанубий Осиё ва Яқин Шарқ учун стратегик аҳамиятга эга бўлиб, қатор давлатлар учун савдо йўллари ва энергия таъминотининг барқарорлигини таъминлашда муҳим қадам сифатида баҳоланмоқда.
Эрон ва АҚШ ўртасидаги бу «икки ҳафталик танаффус» глобал сиёсатдаги катта ҳаракатлар олдидан ташлаб қўйилган муҳим интизорлик даврига айланиши мумкин.